ઓસ્ટ્રેલિયાનું વિદ્યાર્થીજગત – પિનલ દેસાઈ

[રીડગુજરાતીને આ કૃતિ મોકલવા માટે શ્રીમતી પિનલબેનનો (પેરામટ્ટા, સીડની) ખૂબ ખૂબ આભાર. આપ તેમનો આ સરનામે pinal1425@gmail.com સંપર્ક કરી શકો છો.]

સમયના દરેક દસકાઓમાં માણસના મનમાં કોઈક વિશેષ વસ્તુ પ્રાપ્ત કરી લેવાની અદમ્ય ઈચ્છા જન્મતી હોય છે. બીજા કરતાં પોતાની પાસે કંઈક વધારે છે એવું તેણે દુનિયાને બતાવી દેવું હોય છે. અગાઉના સમયમાં આ ઈચ્છા માત્ર પદ, પ્રતિષ્ઠા કે પૈસા પૂરતી મર્યાદિત હતી, પરંતુ છેલ્લા કેટલાંક વર્ષોથી તેમાં ‘વિદેશગમન’ નામનો એક નવો વિષય ઉમેરાયો છે. વળી, તેમાંય ટૂંકાગાળાના વિદેશ પ્રવાસ કે કાયમી વસવાટની સાથે સાથે ‘વિદેશઅભ્યાસ’નું મહત્વ પણ એટલું જ વધ્યું છે.

માનવી સાચા અર્થમાં ‘વિશ્વમાનવી’ બનવા જઈ રહ્યો છે. વિશ્વના આંતરબાહ્ય પ્રવાહો સાથે તે સતત પોતાનો તાલ મિલાવી રહ્યો છે. પોતાના જીવનસ્તર પ્રત્યે તે સભાન છે અને દુનિયા સાથે કદમથી કદમ મેળવીને ચાલવા માટે ઉત્સુક છે. જીવનધોરણ ઊંચું લાવવા માટે તે પરિશ્રમ કરવામાં પાછો પડે તેમ નથી. સૌથી આનંદની વાત તો એ છે કે વ્યક્તિની સાહસવૃત્તિ આજકાલ ઘણી વધી છે. ગમે તેવી પરિસ્થિતિમાંથી તે માર્ગ કાઢવા માટે સક્ષમ બન્યો છે. પરંતુ હવે પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે આ પ્રગતિ અને વિકાસ તેને સુખ, શાંતિ અને પ્રસન્નતાના પથ તરફ દોરી જાય છે ? શું તે વિકાસની સાથે પોતાના જીવનમાં વિશ્રામનો અનુભવ કરી શક્યો છે ? શું તેની શારીરિક તંદુરસ્તી અને માનસિક સ્વસ્થતા તે જાળવી શક્યો છે ? ….. કે પછી આ ભૌતિક વસ્તુઓ મેળવવાની દોડમાં પોતાના મૂલ્યો સાથે તે સમાધાન કરી રહ્યો છે ? તે ‘બદલાઈ’ રહ્યો છે કે ‘ટેવાઈ’ રહ્યો છે ? – આ એક વિચારવા જેવો વિષય છે.

આજ ના સમયમાં આપણને પ્રગતિ માટે વર્ષો સુધી રાહ જોવી પાલવે તેમ નથી. દાયકાઓ સુધી એક ટેબલ પર કામ કરીને ‘કલાર્ક’ માંથી ‘ઑફિસર’ બનવું એ તો જાણે ઈસવીસન પૂર્વેની વાતો છે ! આજના સમયમાં એટલી પ્રતિક્ષા કરવી લગભગ અસંભવ છે. એ જ બાબત અભ્યાસના ક્ષેત્રની છે. હવે તો ‘ડિસ્ટિંક્શન’ આવે એ તો ‘બિચારો’ કહેવાય છે ! નેવું ટકાની નીચેના માર્કસ ઘોર નિષ્ફળતામાં ગણાય છે ! આ તીવ્ર દોટથી પ્રેરાઈને નવીપેઢીના માતા-પિતા બાળકના અભ્યાસ પ્રત્યે પહેલેથી સભાન બને છે. આ સભાનતાને પરિણામે આપણે ત્યાં ‘વિદેશ-અભ્યાસ’ નો એક નવો જ પ્રવાહ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી અસ્તિત્વમાં આવ્યો છે. અગાઉ ફક્ત જ્વલંત કારકીર્દિ ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ જ પરદેશ અભ્યાસ માટે જતાં, પરંતુ હવે તેવું રહ્યું નથી કારણ કે આજના સમયમાં ફક્ત અભ્યાસ કરવા માટે કોઈ અભ્યાસ કરતું નથી ! દરેકનું લક્ષ્ય ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા જીવનધોરણ, બૅંક-બેલેન્સ અને મોજશોખથી ભરેલા જીવન તરફ હોય છે. અભ્યાસ તો આ બધું મેળવવાનું એક સાધનમાત્ર બની રહે છે. માતાપિતાને પોતાના સંતાનોને આ દોટમાં સામેલ કરવામાં આનંદ આવતો હોય છે.

વિદેશમાં અભ્યાસ કરવાના કારણો વિશે જો વિચાર કરવામાં આવે તો તેમાં સૌથી પહેલું કારણ માતાપિતાના મનોરથો છે. માતાપિતાના મનોરથો ઘણી વાર સંતાનોના સપનાંઓને ‘ઑવરટૅક’ કરી જતાં હોય છે. ફલાણા કાકા-મામા-માસી-ફોઈની છોકરી કે છોકરો વિદેશ ભણવા માટે ગયો તો આપણે શું કામ પાછળ રહી જઈએ ? બેટા, તારે પરદેશ તો જવાનું જ….. અહીં બી.કોમની ડિગ્રી લઈને બેસી રહ્યે દાળ નહીં ઉકળે ! ડૉલર ભેગાં થશે તો લાઈફ બની જશે…. અમારી જિંદગી તો જેમ તેમ ગઈ, પણ આ મોંઘવારીમાં તમે પૈસા વગર કેમ જીવશો ?…. – આવા ‘સંસ્કાર’ નવી પેઢીના માતાપિતાઓ પોતાના સંતાનોને રોજ આપતા હોય છે. પરદેશ અભ્યાસઅર્થે જવા માટે બીજું કારણ છે સંતાનનું મિત્રવર્તુળ. પોતાના મિત્રો-સખીઓને વિદેશ જતાં જોઈને દેશમાં નોકરી કે અભ્યાસ કરતી યુવાપેઢી કંઈક ન પામ્યાની લઘુતાગ્રંથી અનુભવે છે. એક વાર વિદેશ જઈ આવવું એ પોતે જ ઘણું મોટું ‘ક્વોલિફિકેશન’ ગણાય છે કારણ કે એનાથી લગ્ન આદિ કાર્યો ઘણાં સરળ થઈ જાય છે ! ઉંમર વીતી જાય પછી કદાચ પસ્તાવાનો વારો આવે એ બીકે તેને વિદેશ અભ્યાસની તક ઝડપી લેવી વધારે યોગ્ય લાગે છે. આ બાબતમાં ત્રીજું કારણ છે ‘માધ્યમો અને સુવિધાઓ’. આજકાલ રોજ અખબારમાં વિશ્વના અનેક દેશોમાં ભણવા માટેની જાહેરખબરો પ્રકાશિત થતી હોય છે. વ્યવસ્થિત સલાહ આપે એવી એજન્સીઓ કાર્યરત થઈ છે અને સૌથી મોટું તો બૅન્ક-લૉન ખૂબ સરળતાથી ઉપલબ્ધ થઈ શકે તેમ છે. આ સુવિધાઓનો લાભ કોણ જતો કરે ? ફટાફટ એડમિશન લઈ લો, ફી ભરો, વીઝા કઢાવો અને ઊપડો……

અમેરિકા અને યુ.કે પછી આ પ્રવાહ હવે ઓસ્ટ્રેલિયા તરફ વળ્યો છે. મેરેજ પછી અહીં આવીને મારે ઘણા વિદ્યાર્થી/વિદ્યાર્થીનીઓના સંપર્કમાં આવવાનું થયું. તેઓના સુખ-દુ:ખ, અભ્યાસ, રહેણી-કરણી વિશે ઘણી બાબતો જાણી. કેટલીક બાબતોથી ગૌરવ અનુભાવાયું તો કેટલીક હકીકતો જાણીને ગ્લાની પણ થઈ. અહીંના વિદ્યાર્થીજગતની સમસ્યાઓ અને સંવેદનાઓના જાણે અમે રૂબરૂ સાક્ષી બન્યાં. દેશમાં માતાપિતાને ન કહી શકાય એવી કેટલીય બાબતો અમને જણાવીને તેમણે પોતાની હૈયાવરાળ ઠાલવી. ક્યાંક અમને શાંત, સ્વસ્થ અને યોગ્ય લક્ષ્ય તરફ આગળ ધપતું જીવન દેખાયું તો ક્યાંક પાટા પરથી ઉતરી ગયેલી ગાડીની જેમ અસ્તવ્યવસ્ત અને ઠેબાં ખાતું જીવન નજરે ચઢ્યું. સીડનીમાં પગ મૂકવાથી લઈને સ્થાયી થવા સુધીની જુદી જુદી સંઘર્ષગાથા તેઓના મુખે જુદી જુદી રીતે સાંભળવા મળી.

પોતાના મિત્ર-સખીઓના આધારે કે સંગાથે પહેલીવાર સીડનીમાં પગ મૂકતો યુવાન (કે યુવતી) સ્વાભાવિક છે કે અનેક સપનાંઓ લઈને આવે છે. મનમાં વિચારે છે કે : ‘ફક્ત બે વર્ષનો સવાલ છે ને ! અઠવાડિયાના 20 કલાક તો જોબ છે જ. થોડા સમયમાં કમાઈને બધો ખર્ચો કાઢી લઈશ… બરાબર સેટ થઈને ભણી લઈશ એટલે તરત PR (Permanent Residence) ની ફાઈલ મૂકી દઈશ… પછી મમ્મી-પપ્પા આવી જાય એટલે નિરાંત….’ પ્લેનના પૈંડા ધરતીને અડે છે અને તેની દોડ શરૂ થઈ જાય છે. શરૂઆતમાં તો વિસ્મયનું જગત વિકસે છે. ઓહો ! કેવું સરસ શહેર… આહા….. આટલી બધી સ્વચ્છતા ! આપણને તો અહીં ગમી ગયું !…. પણ ધીમે ધીમે વાસ્તવિકતાનું ભાન થાય છે કે અહીં જીવનની નવી શરૂઆત એકલા હાથે કરવાની છે. અન્ય લોકો સાથે મળીને રહેવાનું છે, વહેંચીને કામ કરવાનું છે તથા તમામ બાબતોમાં સતર્કતા અને સાવધાની વર્તવાની છે. ટ્રેન કેમ પકડવી ?…. કૉલેજ કેવી રીતે જવું… એ બધું જાતે શીખવાનું છે. અનુભવે તેને સમજાય છે કે અહીં કોઈને કોઈના માટે સમય નથી. ભારતની જેમ કોઈ વારેઘડિયે ફોન કરીને અહીં તમારા ખબરઅંતર પૂછવા કોઈ નવરું નથી. ‘Its your problem’ અહીંનું મૂખ્ય સૂત્ર છે. તમારું જીવન છે એની બાજી તમે જાતે જ લડો. અચાનક આવી પડેલી આ પરિસ્થિતિથી તે થોડો ગભરાય છે.

વિવિધ માનસિકતાવાળા લોકો સાથે એક રૂમમાં રહેવાનું છે. સાથી મિત્રો ગમે તેવા હોઈ શકે છે. શાંત, સૌમ્ય, સાહસી, જીવનલક્ષ્ય તરફ એકાગ્રતાથી ગતિ કરનારા, સમયનું મહત્વ સમજનારા તથા બીજાને મદદરૂપ બને એવા મિત્રો અહીં મળી આવે છે જ્યારે ‘ડ્રિંક્સ’ ને શરબતની જેમ પીનારા યુવાનો અને મોજમજાને જીવનનો મંત્ર બનાવનારાઓની પણ ક્યાં ખોટ હોય છે ? ક્યાંક સ્વતંત્રતા સ્વચ્છંદતામાં પરિણમતી દેખાય છે તો ક્યાંક પોતાના જીવનમૂલ્યો પ્રત્યે સભાનતા પણ નજરે ચઢે છે. કોઈક પોતાના પ્રોજેક્સ, અભ્યાસ અને જોબમાં વ્યસ્ત છે તો કોઈક ફિલ્મો, સીડીઓના ઢગલા અને ઈન્ટરનેટની મોજમસ્તીમાં ગળાબૂડ છે. આ બધી વિવિધતાઓ વચ્ચે તેણે શ્રેય-પ્રેયનો માર્ગ પસંદ કરવાનો છે. ક્યાંક લપસી ન પડાય એ રીતે પોતાનો પ્રત્યેક કદમ જોઈ વિચારીને તેણે મૂકવાનો છે.

થોડાક દિવસો વીત્યાં. હવે આવતીકાલથી કૉલેજ શરૂ થાય છે. કૉલેજ કેવી રીતે જવાનું ? ‘સ્ટ્રીટ ડિરેક્ટરી’ ખોલીને તે રસ્તો શોધી લે છે. બીજે દિવસ સવારે વહેલા ઊઠીને પોતાના કામ આટોપે છે. અહીં ગરમાગરમ નાસ્તો આપવા માટે મમ્મી નથી. જાતે દૂધ, બ્રેડ, લૅબી ખાઈને કે જ્યુસ પીને તૈયાર થાય છે. બે-એક કિલોમીટર ચાલીને સ્ટેશને પહોંચે છે. કદાચ આટલું ચાલવાનો આ એનો પહેલો અનુભવ હશે ! થાકી જાય છે. ટિકિટ ક્યાંથી લેવી ? કેવી રીતે સ્ટેશનમાં દાખલ થવું…. બધું જુએ છે… શીખે છે… જાણીતા મિત્રને ફોન કરીને પૂછી લે છે. પોતાની આસપાસ અનેક લોકોને જોબ માટે દોડતા જુએ છે. પહેલીવાર અહીંના રોજિંદા જીવનથી પરીચિત થાય છે. કૉલેજના કલાકો પછી થોડો થાકેલો અને કંટાળેલો સાંજના અંધારામાં વગર ‘સ્ટ્રીટલાઈટે’ ઘર શોધતો શોધતો રૂમ પર પહોંચે છે, પણ મનમાં કંઈક શીખ્યાનો તેને નૂતન આનંદ છે. તેનો આત્મવિશ્વાસ વધ્યો છે. ઘરે પહોંચતા એને ખબર પડે છે કે આજે રસોડું તેના માથે છે. દેશમાંથી જે કંઈ શીખીને આવ્યો છે તે બનાવવાની કોશિશ કરે છે. છેવટે બની તો જાય છે પણ ખાવાનો ઉત્સાહ બચતો નથી. મમ્મી તો કેવી સરસ થાળી તૈયાર રાખે ! I really miss india…. પણ શું થાય ? દુનિયા કા નારા… બઢે ચલો…. જમી-પરવારીને હોમવર્ક પૂરું કરતાં રાતના બાર વાગી જાય છે. વહેલી પડે સવાર….. બસ, આજ અહીંનો નિત્યક્રમ છે.

કામના દિવસો આ રીતે પસાર થાય છે. સપ્તાહનો અંત એટલે કે શનિ-રવિના દિવસોમાં એને ક્યાંય જવાનું મન થતું નથી. પણ એમ કંઈ ઘરમાં બેસી રહ્યે ચાલે ? આગામી અઠવાડિયાની જરૂરી વસ્તુઓનું લીસ્ટ બનાવીને કરિયાણું ખરીદવાનું છે, વાળ કપાવાના છે… બીજા અનેક નાના-મોટા કામો તો જુદાં. આ કંઈ ઈન્ડિયા થોડું છે તે પોળના નાકે આવેલી દુકાનોમાંથી બધી ખરીદી પાંચ મિનિટમાં થઈ જાય ? અહીંયા તો દરેક કામ મોટું જ લાગે છે ! રવિવારની સાંજે કોઈને મળવા જવાનું કે બીચ પર ટહેલવાનું. કેટલાંક તો વળી પબ અને પાર્ટીઓમાં વ્યસ્ત ! બસ, આમને આમ સપ્તાહ પૂરો. સોમવારથી ફરી કસરત શરૂ !

ચલો, કૉલેજ તો ગમી ગઈ. અભ્યાસ પણ શરૂ થઈ ગયો. પરંતુ હવે આ ડૉલર ખાલી થવા માંડ્યા તેનું શું ? ટ્રેનની રોજની ટિકિટ, ઘરનું ભાડું, લાઈટબીલ, ઈન્ટરનેટ, પ્રોવિઝન અને અન્ય ખર્ચા. આવક તો દૂર દૂર સુધી દેખાતી નથી. આ તો યાર ચિંતા થવા માંડી ! હવે તો જોબ શોધવી જ પડશે. પણ ક્યાં શોધું ? કોને મળું ? કોને વાત કરું ?….. ત્યાં વળી કોઈકે કહ્યું ‘એજન્સી’ માં જા. હવે આ ‘એજન્સી’ વળી કઈ બલાનું નામ છે ? પૂછપરછ કરતાં ખબર પડી કે જેમ દેશમાં મકાન-લે વેચ માટે દલાલો હોય છે તેમ અહીં આપણી લે-વેચ કરવા માટે, એટલે કે આપણને જોબ અપાવવા માટે ‘એજન્સીઓ’ હોય છે. એમને મળો એટલે તમારો બેડો પાર ! તે થોડો ગભરાય છે. મિત્રોને પૂછીને બાયોડેટા વગરે બનાવે છે. ઈન્ટરવ્યૂમાં શું પૂછશે ? વાત કેવી રીતે કરવી ? ધક…ધક… થાય છે… પણ બે-ચાર મુલાકાતો બાદ તે ટેવાઈ જાય છે. તપાસ કરતાં એને ખ્યાલ આવે છે કે અહીં વિદ્યાર્થીઓ માટે નોકરીના વિકલ્પો મર્યાદિત છે. ડૉલર સારા મળે છે પણ નોકરી તો વેઈટર, ક્લીનર કે સેલ્સમેનની કરવી પડે છે. પાછો જોબ છૂટી જવાનો ડર તો ખરો જ ! શરૂઆતમાં તેને આશ્ચર્ય થાય છે કે જોબ શું કામ છૂટી જતી હશે ? અનુભવે સમજાય છે કે અહીં જોબ મળવી કે છૂટી જવી એ કોઈ બહુ મોટી ઘટના નથી. દશ દિવસની જોબ હોય કે દસ વર્ષની, માલિકને જે દિવસે તમારી જરૂર ન હોય એ દિવસે તમને મીઠી મધ જેવી ભાષા વાપરીને તે ‘આવજો’ કહી શકે છે. ડિગ્રીઓ કરતાં અહીં અનુભવનું મહત્વ વધારે છે. બોલવામાં ચપળ અને આવડતવાળા વ્યક્તિઓ અહીં રાજ કરી શકે છે. એ આવડત ભલે ને જૂઠું બોલવાની કેમ ન હોય ! નોકરીમાં ખોટા અનુભવો આસાનીથી બતાવી શકાય છે ! ધારો તેવો સરસ ‘બાયોડેટા’ બનાવી શકાય છે, ફક્ત એને સાબિત કરવાની શાબ્દિક આવડત તમારામાં હોવી જોઈએ. અસત્ય બોલવામાં કંજૂસાઈ કરનારને ઘરે બેસીને હવા ખાવાનો વખત આવે છે. આ બધા સાથે મહેનતની પણ અહીં સારી એવી કદર કરવામાં આવે છે. જે જેટલી મહેનત કરે છે તેટલું તે જરૂરથી પામે છે.

શરૂઆતમાં તો એને ‘ક્લિનિંગ’ (સાફસફાઈ) જેવી સામાન્ય જોબ મળે છે. ‘સ્ટીલકૅપ’ બૂટ પહેરીને હાથમાં મોટા ડંડાવાળું પોતું પકડીને આખી ફેક્ટરીમાં સફાઈ કરવાની…. ઓ બાપા ! મારી તો કમ્મર તૂટી ગઈ… ઘરે તો સાવરણીયે પકડી નહોતી. (પણ આ બધું કંઈ ઘરે ના કહેવાય. મમ્મી પપ્પાને તો એમ જ કહેવાનું કે ફેક્ટરીમાં જૉબ મળી !) ઠીક… થોડા મહિના કાઢી નાખીએ એટલે ચોક્કસ સારી જોબ મળશે. મિત્ર કહે છે કે 1200 ડૉલર ખર્ચીને નર્સિંગનો કોર્ષ કરી લે. પણ હમણાં એટલા ડૉલર કોણ ખર્ચે ? ધીમે ધીમે જે મળે એ કરવું સારું…. દિવસો-મહીનાઓ વીત્યાં. હવે જોબ બદલાઈ. પંદર કિલોના ખોખાં ઊંચકવાના ! પણ પહેલી જોબ કરતાં ડૉલર વધારે છે. છે તો મજૂરીનું જ કામ પણ ડૉલર હાથમાં આવે છે એ જોઈને જાણે બધો થાક ઊતરી જાય છે. આપણે ત્યાં આવા કામના આટલા બધા પૈસા મળે ખરા ? મનને આવી રીતે મનાવી લેવું પડે છે. છેવટે ‘કારવૉશિંગ’ જેવી ખરાબમાં ખરાબ જોબ પછી તો હવે બધી જ જોબ સહેલી લાગે છે. જો કે નોકરી કરીને ઘરે આવ્યા પછી હાથમાં રૂમાલ પકડવાનીયે શક્તિ નથી રહેતી, પણ શું થાય ? ભણ્યા અને કમાયા વગર કંઈ છૂટકો છે ? હવે પરીક્ષા આવે છે એટલે રાત્રે જાગીને બધા ‘પ્રોજેક્ટસ’ પૂરા કરવા પડશે. નાપાસ થઈશું તો પરીક્ષા ફી અને સેમિસ્ટર ફી બેઉના ડૉલર ભરવા પડશે. ખાવા-પીવામાં જે હશે તે ચાલશે પણ જોબ અને કૉલેજ તો સમયસર ચાલવા જ જોઈએ. આખરે મારે સફળતા મેળવવાની છે… કંઈક કરી દેખાડવાનું છે… હિંમત હારવાની નથી…..

બસ, આ અહીંનું વિદ્યાર્થી જગત છે. જેને જીવનનો સુવર્ણકાળ ગણવામાં આવે છે તેવી યુવાની અહીં ભવિષ્યની ચિંતામાં, દુનિયાની દોડ અને માતાપિતાના મનોરથો વચ્ચે દબાયેલી પડી છે. શરૂઆતમાં વિદ્યાર્થી અકળાય છે, કંટાળે છે પણ પછી તેને આ સંઘર્ષ કોઠે પડી જાય છે. તેથી બધાની જેમ તે પણ બોલતો થઈ જાય છે કે : ‘ટેવાઈ ગયા’. આ ટેવાઈ જવાની ઘટનાને આપણે ‘સેટ’ થઈ ગયા એમ સમજી ચલાવી લઈએ છીએ. એક વાત ચોક્કસ છે કે અહીં જે વ્યક્તિ સંઘર્ષ કરે છે તેનાથી કદાચ બમણું મેળવે છે પરંતુ આ મેળવવાનો માપદંડ કેવળ ‘આર્થિક’ જ છે એ વાત વીસરાવી ન જોઈએ. ‘ડિજિટલ કેમેરા’, ‘હેન્ડીકૅમ’, ‘લેપટોપ’ જેવા રમકડાંઓ આસાનીથી વસાવી શકાય છે. ઘરવપરાશની વસ્તુઓ, અદ્યતન સાધનો તમે સેલમાંથી સસ્તા ભાવે મેળવી શકો છો. ઘણી વાર તો લોકોએ ત્યજીને ફૂટપાથ પર મૂકેલા ઉપકરણો મફતમાં ઘેર લાવી શકો છો ! પણ માણસના જીવનનું ધ્યેય શું ફક્ત આટલા પૂરતું જ સીમિત છે ? ‘પ્રગતિ’ ને હવે કેવળ આપણે આર્થિક ફૂટપટ્ટીથી જ માપીશું ? ખરેખર તો પૂરું પેટ ભરવાનો સમય ના મળે, ઉત્સવો માણવાના ન મળે તથા ઘરપરિવારથી દૂર રહીને કેવળ આવકલક્ષી આયોજનમાં સફળ નીવડીએ તેને જીવનની સાચી પ્રગતિ તરીકે મૂલવી શકાય ખરું ?

આપણે ત્યાં દેશના અખબારોમાં પાનાંઓ ભરીને વિદેશ અભ્યાસ માટે જવાની જાહેરખબરો ઠલવાતી રહે છે. માતાપિતા વિચારે છે કે ભણવાની સાથે જોબ મળી જાય એના જેવું બીજું રૂડું શું ? પરંતુ તેઓ ઉપર જણાવ્યું એમ ‘જોબ’ શબ્દનો સાચો અર્થ સમજતા નથી. કહેવાય છે ‘જોબ’ પણ એ હોય છે તો મૂળમાં ‘વર્ક’ એટલે કે ‘લૅબર વર્ક’. દીકરા કે દીકરીને જોબ મળી – એવી વાત સાંભળીને નાતમાં માતાપિતાની છાતી ગજગજ ફૂલે છે. ઘણી વાર તો ટકા ઓછા હોય ત્યારે ‘હોટલ મેનેજમેન્ટ’ જેવા નાના કોર્ષથી વિદ્યાર્થીઓ ઓસ્ટ્રેલિયામાં એડમિશન લેવાની કોશિશ કરે છે. ભોળાં માતાપિતાને એની જાણ નથી હોતી કે ત્યાં એમને કંઈ થેપલાં બનાવવાનું શીખવાડવામાં નહીં આવે, ત્યાં તો ‘નોનવેજ’ જ બનાવવું પડશે. આવી તો કેટલીય નાની બાબતો છે જેની ઊંડી તપાસ કર્યા વગર જ માતાપિતા પોતાના સંતાનોને વિદેશ ધકેલી દે છે. પોતાની પ્રકૃતિ અનુસાર કેટલાક પરિસ્થિતિનો સામનો કરીને જીવી લે છે જ્યારે કેટલાક આર્થિક સદ્ધરતાના અભાવે પરિસ્થિતિથી લાચાર બનીને પોતાને ગોઠવવાની કોશિશ કરે છે. આખરે બધાની પ્રકૃતિ એક સરખી નથી હોતી એટલું તો આપણે સમજવું રહ્યું. એક જ દવા શું બધાને એકસરખી રીતે માફક આવી શકે ખરી ? પણ માતાપિતા તો માને છે કે સંતાન કમાતું થઈ ગયું એટલે જાણે જંગ જીતી ગયા !

પરદેશ જવું અને કમાવવું એ કોઈ ખોટી બાબત નથી, પરંતુ અહીં પ્રશ્ન છે યોગ્ય ઉંમરે યોગ્ય દિશામાં નિર્ણય લેવાનો. પોતાના દેશમાં વ્યક્તિ ભણે, આર્થિક રીતે થોડો સદ્ધર બને અને યોગ્ય ઉંમરે પરિપક્વતા સાથે પરદેશ ભણવા જાય તે તો ખરેખર આવકારદાયક છે. તેનાથી તેની પ્રતિભા વિકસે છે, ઘડાય છે, સ્વતંત્ર નિર્ણય કરતો થાય છે. પોતાના અભ્યાસમાં ઊંડો ઊતરીને વિશ્વને તે કશુંક નવું પ્રદાન કરી શકે છે. પરંતુ માત્ર દેખાદેખી કરીને કે વિદેશ જવાની ઘેલછાને લીધે 22-23 વર્ષના સંતાનોને ‘કેરિયર’ ની દોડમાં ધકેલવામાં આવે છે તે કેટલા અંશે ઉચિત છે ? એ આપણે વિચારવું રહ્યું. હું અહીં એવા ઘણા નાની વયના ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને છ કલાક સુધી સાબુના પાણીએ ટાયરો ઘસતા જોઉં છું ત્યારે મારી આંખના ખૂણા ભીનાં થઈ જાય છે. મને લાગે છે કે શું એમના જીવનની હાલત થઈ છે ! ન તો માતા-પિતાની હૂંફ, ભાઈ-બહેનોનો પ્રેમ કે ન તો તહેવારોનો આનંદ. પાંચ વર્ષ મોડા કમાતા થઈએ એમાં કયું મોટું આભ તૂટી પડવાનું હતું ? એમાંય છોકરીઓની જે દશા થાય છે એ તો ખરેખર દયનીય છે. એક તો યુવા અવસ્થામાં એને પિયરમાં રહેવાનો માંડ પાંચ-સાત વર્ષનો સમય બચ્યો હોય, એમાં એને ઘરથી દૂર પરદેશ મોકલવામાં આવે છે કારણ કે એ દુનિયાની દોડમાં પાછળ ન રહી જાય ! પોતાના પગ પર ઊભા રહેવાની શું માણસે આટલી મોટી કિંમત ચૂકવવી પડતી હશે ? કેવળ આર્થિક સદ્ધરતાના આયોજન માટે જીવનમાં જે વર્ષો ચાલ્યા જાય છે એને આપણે પાછા લાવી શકીશું ખરા ?

મારે આ સંતાનોના માતાપિતાને સીધો પ્રશ્ન પૂછવો છે કે તમને શું લાગે છે, આ બધું બરાબર થાય છે ? તમે તમારા સંતાનો પર જે બોજો નાખ્યો છે એના દશમા ભાગનો બોજો પણ તમે એમની ઉંમરના હતા ત્યારે વેઠ્યો હતો ખરો ? સંતાનોને પગભર કરવાની ઉતાવળમાં શું તમે સંતાનોના જીવનમાંથી સારું વાંચન, સારું જમવાનું, સાત્વિક કેળવણી, જીવન ઘડતર, ઉત્સવપ્રિયતા… એ બધું નથી છીનવી રહ્યા ? તમારું સંતાન હિંચકે બેસીને તમારા ખોળામાં માથું રાખીને તમારી સાથે એની યુવા અવસ્થાની મૂંઝવણ કહે કે સુખ-દુ:ખની વાતો કરે એટલો તમે એને સમય આપ્યો છે ખરો ? જે માતાપિતા સમજ્યા વગર કે બરાબર તપાસ કર્યા વગર પોતાના સંતાનોને વિદેશ મોકલી આપે છે તેમને પાછળથી પસ્તાવાનો વારો આવતો હોય છે. અમુક સંજોગોમાં કેટલાક યુવાનો દારૂ-સિગારેટ કે ઓનલાઈન મિત્રો બનાવવાના રવાડે ચઢીને પોતાનું કિંમતી જીવન બરબાદ કરી નાખે છે. માતાપિતાની જાણ બહાર મુક્ત જીવન જીવવાની ઘેલછામાં તેઓ આડે રસ્તે પણ ચઢી જતા હોય છે. સંતાનો એ માતાપિતાનું એક પ્રકારનું ‘Investment’ છે, તે ‘waste’ ના થઈ જાય તે ધ્યાન રાખવાની જવાબદારી પણ એમની જ છે ને ?

વિદેશ ભણવા જવું એ ખૂબ સારી બાબત છે પરંતુ તેની પાછળ આપણો યથાર્થ દષ્ટિકોણ કેળવાશે તો આપણે તેનો યોગ્ય લાભ ઊઠાવી શકીશું. સ્વસ્થ અને સમ્યક આર્થિક, સામાજિક આયોજન માટે જીવનના તમામ પાસાઓ પર દષ્ટિ રાખવી અત્યંત જરૂરી બને છે. આ માટે માતાપિતા અને વિદેશ જનાર સંતાન યોગ્ય અને પૂરતી માહિતી મેળવે તે સૌથી અગત્યની બાબત છે તેમ મને લાગે છે. સમય-સંજોગોથી પ્રભાવિત થયા વિના, જાગૃતિ અને વિવેકથી જો જીવનના પથ પર ચાલીશું તો સફળતાની સાથે શાંતિ અને સ્વસ્થતાને પણ પામી શકીશું.

Print This Article Print This Article ·  Save this article As PDF

  « Previous શિક્ષકોનું બહારવટું – શાહબુદ્દીન રાઠોડ
શિમલાની આસપાસ – હેતલ દવે Next »   

76 પ્રતિભાવો : ઓસ્ટ્રેલિયાનું વિદ્યાર્થીજગત – પિનલ દેસાઈ

  1. Hiteshbhai Patel (Sydney) says:

    wonderful & informative presentasion in gujarati language from overseas…!!

    Excellent artical with very true reality, I have been watching this reality for last Four year in Sydney. This artical is to be best guideline for parents & their young childen in india who are crezy intrested to fly overseas any how without workout any lesson.

    એકદમ સાચિ હકિક્ત , જે મને અહિ સિડનિ મા દેખાય ચ્હે…..

  2. girish valand says:

    this is tru. i am in u.k and i feel same. i reqvest to all parents to chek yours childs college and university history

  3. AMI says:

    BAHU J SARAS CHE. AAJE NA PARENTS ANE STUDENTS NE VICHARVA JEVO CHE.

  4. jimish says:

    હું એક શિક્ષક છું. આજ ના વિધ્યાર્થિઓ માં આ વ્રુતિ ખુબજ જોવા મળે છે. જે દેશ તમને ૨૦ થી ૨૨ વર્ષ સુધી રાખે એ દેશ ને જ્યારે તમારી જરુર પડે ત્યારે તમે તમારા દેશ ને છોડીને બીજા દેશને મદદ કરો છો, આ ક્યાં સુધી વ્યાજબી છે?

  5. Mohit Parikh says:

    Nice article. i think, students in general benefit by coming here. Responsibility, dedication, hard work, commitment etc qualities are more florished during the struggles of student life. Of course, parents and students need to understand their aspirations, but if they cannot do with such a major investment, i just wonder what it would take to make them do the required research!!! But, as Pinal says, i have seen both sides of the coin and parents should check their coin before sending it here.

  6. Mohit Parikh says:

    As for jimish’s comment abt country needing students, is india really keen of sustaining, retaining and utilising all the intellectual property it has? discrimination, based on caste, has already reached the point of redicuality long ago. it doesnt matter how capable you are. what matters is what caste you are. Indian society as a whole can, and should, learn a lot of things from western societies. I apologise, if i sound too harsh, but i think this is a debatable topic and am just presenting some views that many of the students going abroad feel.

  7. Bijal Desai says:

    Really very nice article about students life.This is the real life of students at overseas.Parents of students might feel very happy after they send their kids overseas but they are not aware of the reality.Well this article is self explanatory & I hope it will give best example to parents & students before they make any decision for their life.As Pinal has mentioned students should give sometime to themselves atleast some months before they make decision to study abroad.

  8. dipika says:

    I too live in sydney, Australia, studying Master of Accounting in 3rd sem. Every coin has positive and negative sides. There is hard life here but Its really good because we are away from pampering of parents and learning to do A to Z by ourselves. Job, uni, housework, study, exams, assignments are really hard to manage together. If we were in India, we would not have learnt all these. Even boys are learning evrything from cooking to cleaning. Everyday is a new day, teaching something new.

    Even I cry daily atleast once remebering my parents, my sis and my dog who are in India And Mrugeshbhai also knows this as I talk to him alot. It was only my decision to come here on student visa But as it is said, Learning ends only with life, I am taking evrything as an opportunity to learn so that I can build up myself. Whatever Pinalben has mentioned thai is absolutely true depicting real picture of AUSSIE STUDENT LIFE. So those who want to come here must read this article and make themselves mentally ready for waiting troubles and struggles which is called WELCOME to Australia.

  9. Aniket Shah says:

    I agree with the view. I have met many such students in UK during my stay.

    Many of them told me that “If I would stay in India and done B.COM/ M.COM, I would get job of maximum 10-15 thousand (in Metro cities or lesser in states like gujarat). Where as when I select a small course in UK and come here and do multiple jobs (legal 20 Hr and cash jobs for rest of the hours), I will earn more and can send to India. In India, you won’t have savings motive. When I am in UK, I will have saving motive.”.

    I was horrified with the reason and my question to them was simple “Are you satisfied at the end of the day with the job/ work you are doing here ?” And believe me, I haven’t got any one with answer YES!

  10. ભાવના શુક્લ says:

    સાવધાન!!!!! પ્લેનમા બેસીને જવાનો દરેક રસ્તે સફર સ્વર્ગીય આનંદ આપી શકે પણ મંજીલ નહી. વિદેશમા જઈ વસવાની, કેરીયર બનાવવાની કલ્પના ખુબ સુંદર છે પણ હકીકત બિહામણી હોય શકે છે… વિદેશ મા પડતી મુશ્કેલીઓ વિશે કોઇને ફરીયાદ થઈ શકતી નથી. એ તો તમાચો મારીને ગાલ લાલમલાલ….
    લેખનો અંતિમ ફકરો બે–ત્રણ વાર વાચવા સમજવા જેવો છે દરેક સિડની-ન્યુયોર્ક વાંચ્છુકોએ અને એમના વિદેશાગમને માત્ર સ્ટેટસસિમ્બોલ મા ખપાવનારા વડીલોએ.

  11. Maitreyi Thakore says:

    ખુબ જ સરસ મા-બાપ બન્નેને માર્ગ્ દર્શન મલી જાય ને યુવાનોની આખો ખુલે.

  12. Ashish Dave says:

    Nice detailed oriented article. Keep writing such articles with first hand information for the benefit of many.

    સોનાને શુધ્ધ થવા તપવુ તો પડેને…

    Reminded me my student life in US. Three hours one way, six hours total a day I used to commute in public transportation for my engineering school so that I could save money and also can stay with my brother…plus some odd jobs પણ કહેવત છે ને …. વાવો તેવુ લણો

    Ashish Dave
    Sunnyvale, California

  13. manvantpatel says:

    હવે વાઁચો એક ઘરડાને ! અમેરિકામાં છું .કુટુમ્બસહિત .
    આ બાબતે તો ઘણું લખાય તેમ છે.બહેનશ્રી પિનલબહેને
    જણાવ્યા ઉપરાંત મને એક પ્રશ્ન સતત થયા જ કર્યો છે કે
    “અહીં કેમ આવ્યાં ?” આપણાં સંસ્કૃતિ,વારસા,ધર્મ,ભાષાને
    ભોગે..મળતી તકોનો લાભ લેવા અને બાળકોને સુખી જોવા !
    વર્ષો સુધરી ગયાં ! હે પ્રભુ !સબકો સન્મતિ દે ભગવાન !!

  14. Ketan Pobari says:

    ખુબજ સરસ લખ્યુ. જિવન્ મા ફક્ત પૈસા નુ જ મહત્વ નથિ. તમારિ સામાજિક જિન્દગિ પણ જિવન નો એક મહત્વ નો ભાગ chhe.

  15. Pinal Patel says:

    it is a wondrfull artical as a guidance for parents who send their childeren for making a big career in a foriegn. it is very similar to american life. here in australia, a student become a money making machine. ધોબિ નો કુત્રો નહિ ઘર્નો ને નહિ ઘાત નો. એવિ હાલત ચ્હે વિધ્યાર્થિઓ નિ.

  16. Pinki says:

    વાસ્તવિકતા ……!
    હંમેશા કડવી જ હોય છે.
    કોઈ પણ દેશમાં કે કોઈ પણ સંજોગમાં……!!

  17. Kamakshi Lakdawala says:

    Other side of the coin…. Be ware parents and students……..!!! Here Advertisements and immigration agents are showing the rosy picture about foreign countries to the students and on the other side their friends and relatives who are already there in other countries, don’t show the reality instead of asking them many times. As a result those aspirants who wish to go abroad are not becoming fully aware of the situation and once they move from here, there is no other way, except to stay there and make adjustments. In turn when they are asked by some one who is in India, they also do not reveal the true picture and more and more people keeps on moving abroad…

  18. Megha says:

    I believe whatever she’s written is absolutely true. But there are several issues that one has to look up to.

    1. Craze or Peer Pressure faced by the students – It is the parents who should teach values to their child, on how to face the peer pressure. Everyone face it at any point of time in their life, so it is not just the matter of studying abroad, be it a new expensive compass box of the friend or winning price at any talent hunt! Child should know the caliber or income of the parents, and visa-versa.

    2. Misguidance by the agents – Again it is not just studying abroad, it is equally true for a locally available course promising extra ordinary career option, but costing hefty amount of money. Most of the agents are only concerned with the monitory benefit they receive, they don’t at all feel ashamed of making full of innocent students or their parents, infect they take an advantage of their innocence.

    3. Migration – Gujarati community, I believe is the most frequent migrant since ages. There was a time when Mumbai had more Gujaratis any other regional people. I am into IT and this is a general observation that due to lack of opportunity within Gujarat, a lot of my colleagues or students are continuously migrating outside Gujarat, be it Bangalore or Boston. So the difficulties like home made food, isolation, labor work, etc is going to remain similar if not same for every one who migrates!

    I am a student in the UK and was fully aware of the situations that I might have to face before I came into this country. I therefore believe parents and students should take factual advice of those who’re already settled in said place apart from getting complete knowledge of the course and university.

  19. Nilesh says:

    I have been to Sydney on number of occasions for business trips and have seen students from Gujarat working in 7-11, restaurant as waiter, taxi driver etc. and these students are quite often from relatively well-to-do family – am really surprised why these students from Gujarat are so desperate to migrate?

    Once I was going to Sydney airport by cab – the driver looked like Indian. When I started talking to him, I found out he was Gujarati. He mentioned to me that his father has transportation business in one of the town in Gujarat. He came to Australia to study IT, finished his degree but now can not get job in IT so is working as Taxi driver. I asked him wouldn’t he have better life if he went back to India and joined his father’s business. He told me if he did that would be loss of face for his father and family. And hence he is putting up in Sydney.

    I really feel sorry for such families who live with such false sense of prestige and who get prestige just by being abroad.

    There are many very ordinary Australian universities which exist for the sole purpose of making money from overseas students. Ditto for quite a few private hotel management collages in Singapore.

    A friend of mine in Singapore (where I live) told me that recently one of his acquaintance’s son came to Singapore to study hotel management and they didn’t even contact my friend. As usual this young guy got into difficulties because the course he enrolled in Singapore was not good at alll. When my friend asked this young guy why he didn’t contact my friend before coming to Singapore – his answer was “the college agent in Ahmedabad had told me not to contact any local Indian friend / relative as they may try to discourage you from going”!!!

    Anyway – I sincerely hope these Gujarat students stop going overseas for studies for the sake of it.

    I have seen even MBA graduates from Gujarat coming to Singapore to get their MBA at James Cook University (an Australian university with campus in Singapore), spend $20,000 to $30,000 to get a useless MBA degree and then eventually go back to India for some job which they could have very well got with their bachelor’s degree. Of course their parents are poorer by then.

    I hope Gujarat students read this and don’t make such mistakes.

  20. Ashwin Pandya, M.D. says:

    It was quite interesting to read comments and criticism on life of GUJARATI Students in Australia.
    I have taught “Transculturation” in USA.
    Broadly speaking people in different culture behave differently not better.
    In that sense life in Gujarat middle class or in Shanty town in Bombay or of Indians or westerner in foreign country is different not better.
    It is common for people to be proud of their way of life ; and find weakness in other way of living.
    Having said this we generally admire rich and powerful and try to be like them. This is true in Gujarat or elsewhere.
    More Gujaratis would want to live like Australians than other way around..
    These students are working hard to achieve their life goal overseas.
    How many you thing want go back to live peacefully and lovingly in village of Gujarat in a joint family.
    Ashwin Pandya, M.D.
    U.S.A.

  21. Hardik Panchal says:

    It is true that to study in abroad is just a status symbol……I think this is not only study and making carrier but just to show off in society only nowdays….

    when ur country needs you, you are out of this contry saying that – AA DESH MA APANU KASU J NATHI THAVANU – its really bad. when u take initiative then only contry make progress, but no one ready to take initiative and only blaims contry. Its not good at all.

    Koi e manava taiyar nathi thatu ke GATAR NE SAF KARAVA GATAR MA UTARVU PADE. India ma potana gharnu bathroom saf karata emane saram avati hoy che pan tya jaine toilet saf karata kahe che ke ahiya koi kam nanu nathi badha kam sarkha che to india ma evu kem e loko manata nathi.

    It is just a show off. INdian should have understand that they are not preparing children’s carrier but they are making only money making machine at the cost of indian culture, india’s progress, india’s money etc etc.

  22. Nilesh says:

    Dear Hardikbhai,

    Just to be aware – it is “career” (and not “carrier”) that you should write for the above opinion – both are different words.

    It is good idea to check spelling at dictionary.com when in doubt.

    Also from my experience – many of our Gujarati folks pronounce it as “કેરિયર” when referring to career – correct pronunciation should be “કરિયર” when referring to career.

    Regards,
    – Nilesh

  23. Twinkle Panchal says:

    Dear Nileshbhai,

    I think , we have to give review on this article, not on the spelling mistakes of other’s comment……., tamari comment par thi em lage chhe ke tame english teacher chho, jene badhi jagya e e j vastu dekhay, by the way thanks 4 ur guidance…….

  24. paras says:

    I do not agree at all. I came to usa on student visa and did all that. Today i m working for one of the great company(computer filed ) . The problem is what we just see how hard is intially but at the same time we( specially ) indian do not see the other side. Life in India is good only for the people who have money.If you do not have money any doctor will not take any case even if u die.. Look at the other side as some readers already express thier views.. even if you got 80% you will not get admission on a good university without donation seat. after doing that if you are not a particular castu will not get any thing…. what our politicians are doing .. incease the quota and thats it..also i m not saying that if you do not get a job in the field which u study.u stay and struggle..for the entire life.. but u have to give yourself a try.. . definately you will have to give yourself some time and see the prospects..but just keep blaming the hardship is not the solution. i m much happy now that whatever i am today i did myself. also one thing .. the guys who have to drink.. or do other stuff.. they will not have to come here.. they can do that in india also… it is not the country it is an individual who decide which is good or bad.. if u r not that mature then even if u stay with the parents it will not going to help as tempation is everywhere.. one more think.. i m not saying that whatever she wrote is not true but it is only one side of the coin.. it is not a matter of cleaning bathroom but it is our mentality that if u do not do good job u r bad.. as we born and bought up such a way that if u do that work u do not have any status.. sometime i feel to whom we have to blame?… sorry if i hurt anybody’s feeling..

  25. Nilesh says:

    Dear Twinklebahen, feel free to ignore if you don’t like my comments – Mrugeshbhai does good job of purging comments that are not appropriate. And no – I am not English teacher by stretch of imagination albeit I will take this (English Teacher) as compliment.

  26. Amit says:

    I am totally agree with your article. Sometime I my self think about this question that why did I come here? Am I really happy or I would have been happy If I lived in India. I have been here many years now, I cam here as a student, got my PR & got married & have kids. But I still think of going back to India one day & I dont know when that One day will come in my life. Hopefully one day. Our country needs us & we need to serve our country in any capacity no matter how small or big but will do it…….Students I really feel sorry for them I have been on same road for 4 years. I know how is the life. I have told so many people from India dont come here & If you do want to come then come with PR from India but please dont come on student visa but no one listens to me, they may be thinking that I dont want them to come to Australia but Its not ture I want them to come here but come here with proud. Dont come here to suffer. You leave your parents, friends and family back in country…..how can you be happy by living your self miles away from them……. . Think twice before you come here……We need to form a group & help each other who is here & help who wants to come & then only we can solve this on going student issue……….Wish you good luck everyone….please pass on…..

  27. Nilesh says:

    Amitbhai,

    No harm in going to Australia for studies if one gets admission into good Universities like RMIT, UNSW etc. but it does not make sense to go to any Junk university in Australia with the idea to just migrate by any means. The life of such immigrant is miserable I know. I have seen many students unnecessarily spoiling their life with this mad rush.

    I am not 100% familiar with Australian University scene – my understanding is that universities like RMIT, UNSW and couple of others are good ones but the rest are not better than any Osmania type University in India. Feel free to share your input on which Aussie universities are good.

    Ditto for Singapore – I always tell Gujarat students – come here to study if you get admission into the good local universities like NUS, NTU and SMU or if you have resources to pursue MBA in some real good Universities like Chicago GSB, Insead etc. but please don’t come here to study useless Hotel Management Diploma which basically leads to nothing but restaurant waiter jobs or MBA at some other private university which does not have a very high standing.

    From my experience those from India who are really good at their studies, get admission into good local universities such as NUS, SMU, NTU with substantial scholarship and they eventually get into good paying jobs. But other students are practically wasting their money by going to overseas in the name of studies with the ultimate objective being immigration.

    Indian economy is on upswing and there are tons of opportunities in India for someone who is smart and willing to work hard. It just does not make sense for parents or students to throw away their hard earned money just for a useless Degree.

  28. parag mehta says:

    Pinalben thanks for Nice Article,

    Pardesh ma aapna santano ni je halat thay che teno pratyaksh chitar khub j sundar rite varnavyo che. Darek mata-pita je temna santano ne pardesh moklva mangta hoy temne khas vanchva jevo che. Pardesh na dollar karta ahi India ma paanch rupiya ocha kamavva sara.

    Thanks & Regards

  29. KAVIA SHAH says:

    YES, I AGREE WITH THIS ARTICLE. BUR I WANT TO ADD SOME MORE IN THIS ARTICLE . I KNOW TO COME ABROAD ITS GOOD FOR GREAT FUTURE BUT WE HAVE TO SURRER A LOT AND BY EXPERIENCE WE KNEW SO MANY THINGS. YOU KNOW WHAT EXPERIENCE MAKE MAN PERFECT. I LEARN SO MANY THINGS WITH GOOD OR BAD EXPERIENCE. I M SURE WHICH WE LEARN HERE WE CAN’T LEARN IN INDIA. B’CAS EVERYBODY IS THERE BEHIND US. BUT HERE WE R ALONE AND WE HAVE TO CLEAROUR OF ALL THE PROBLEMS. THAT MAKE US PERFECT IN OUR LIFE. BUT U KNOW WHAT TO STAY ALONE WITHOUT PRATNER ITS NOT GOOD ITS TO DIFFICULT. BUT I PROUD MY SELF THAT I SHOUT ALL PROBLEM MYSELF AND BE STRONG AND I WANT TO DO MANY THINGS FOR MY FAMILY AND MAKE ME SUCCESSFUL . ZINDAGI HAR KADAM EK NAI JUNG HAI . JEET JAYENGE HUM TU AGAR SANG HAI. BE POSITIVE IN YOUR LIFE.

  30. Jay Shah says:

    Well done Pinal. You have tried to show a side of every Indian International student which they try to hide but dont have the guts to accept. This is true, foreign land seems to be a wonderland for students like us who come here to make their dreams come true but cant understand that nothing comes easy. I am in US and i know how hard it is to stay in a place which has portrayed its image as one of the friendliest country in the world, but the reality is that you will find the racist people everywhere.

    All i can say from this article is that this should be a guide line to all students planning to go International for their studies. They should think twice about this and understand their potential. India itself is a place where you can have a good life and all the facilities you get here. The biggest advantage of being in India is that you have your family around, which is the thing we miss the most here. So why to go abroad when everybody from foreign country are coming to India. This is true that in next 10 years job scenario in foreign land is going to be worsened by the fact that most of the companies are trying to establish their base in India just for the sole reason that they get cheap labor and better services. So guys and gals think 100 times before taking any major step. This will be the step which you would never like to regret on.

    Sis i m proud of you. This is a work of masterpiece and hope and it can create a slight change among readers.

    Jay

  31. RealGujju says:

    True.

    The only solution i can think of is,

    All NRI people should show the right picture of life in Foreign country back home. It is just because they project a rosy picture, others fall for it and suffer like this.

  32. Ravi (LaLu) says:

    Obviously, It is really acceptable article for them who are still willing to come abroad and adopt hard job for their rest of life. When we decided to come abroad from the time we have to counting our bad time as I believe because we are not thinking the life of abroad what we have to suffer and sacrifice to ourself. At that time, we are just more eager to see bundle of dollars rather than peace of life in India.
    Further, My point is why we are so much enthu about to come abroad becuase of competiton and comparision between societies. People would feel proud if someone in abroad and seeking lots of expection from them.
    So my Gujju friends my advise is to think about to come abroad at early age and judge yourself where they have to welcome happiness or sadness in your life.

  33. Dharmesh Rangparia says:

    This is seriously nice article. It’s 100% reality and peoples are too crazy in India to Fly overseas. There are many (most of the time student) have no knowledge or idea what they doing. It’s not at all bad to go anywhere in the world or particularly in Australia but must be with pre-plan and all arrangement with superior career goal. There are still many things which all Indian people suffering in here, which is Racism, job related to their stream, even our Indian started racism with their country people. Indian doesnt like to be nice with Indian People. They try to make us a fall down, I dont know why people doing this with their brother and sisters.

    People are living better and nice life as compared to India(particularly who is from Medium Class). people just need to earn money here and send it back to India and make Investment in India(which is my opinion), like this way you can help our country as well as help your self too.

    Anyway everyone have their own opinion and this endless story. but Mrs Pinal has made right decision to make aware about this.

  34. DHIREN SHAH says:

    I wonder on the comment made by some one on some other readers english pronounciation and spelling mistake….I know the KANIALAL MUNSHI AND KAKA KALELKAR AND SO MANY OTHER WHO SERVED FOR THE MOTHER LANGUAGE ONLY… FOR WHOLE LIFE. THEY DEDICATED THEIR LIFE FOR THE SERVING LANGUAGE ONLY….
    I FEEL VERY BAD WHEN I SEE SUCH PEOPLE NOWADAYS IN SOCIETY IN INDIA AND ABROAD… THIS ITSELF SHOWS THAT BRITISHERS PET STILL REMAIN IN INDIA EVEN THEY LEFT THE COUNTRY BECAUSE WE HAVE TO DO NOTHING WITH ENGLISH AND IT IS NOT IN OUR BLOOD…
    I STAY IN JAPAN AND I REALIZE THAT YES BRITISHERS LEFT INDIA BUT
    PEOPLE ARE NOT READY TO FORGET THEM AND THEIR CULTURE AT ALL…
    REGARDING ARTICLE I APPRECIATE AND CONGRATULATE THE OBSERVATIONS OF THE WRITER …LET HOPE AND PRAY THAT ALL THE BIRDS COME BACK TO THE TREE AGAIN SO THAT TREE BECOME MORE BEAUTIFUL AND GREEN…..
    IT WILL BE GREAT IF WE BELIEVE AND KEEP FAITH THAT INDIA IS THE GREATEST COUNTRY IN WHOLE WORLD AND CAN LEAD AND SHOW THE TRUE PATH TO THE WORLD IS ENOUGH FOR US…

    DHIREN SHAH

  35. Ashok Gosar says:

    I believe in and am enjoying a life where u work only for a day in a week and earn enough for the family to survive for a month. Rest of the week I enjoy reading articles,surfing internet, studying the effects of the world politicle events, spending maximum time with my wife and children fulfiling their needs and requirements, spending time with friends when they are free, some time by doing some social activity also.Thus I keep my self busy not just for eaning money or just for surviving me. I remain busy in enjoying the Life.
    Yes I enjoy a hundred percent stressfree, tensionfree life with all the comforts in the world.Let me tell u that this is called a LIFE and rest of u can say is LIVING.
    All this is posiible only in India.
    The western countries have spelled and made the life as a machine which has to run 14 hours a day in a stressful situation.
    They say it is a development,
    Yes they have developed a LIFE in to a LIVING.
    Dear reader I am a professional degree holder and can suggest u to develop a life where u don’t find stress and tension, where u can find time for your self, your wife, children, mother, father, brother, sister, friends and god. ENJOY A HAPPY LIFE.

  36. Ritika says:

    ? કેવળ આર્થિક સદ્ધરતાના આયોજન માટે જીવનમાં જે વર્ષો ચાલ્યા જાય છે એને આપણે પાછા લાવી શકીશું ખરા ?

  37. Sudhakar Shah says:

    I am more in agreement with Paras than with Pinalben’s or other views.

    House keeping, personal needs and studies should go together for the students. We tend to push all these other burdens on mother or other family members or servants here in India. And all the time saved is not always spent for studies – it rather goes for entertainment, restaurants or idle gossip

    We tend to rely on others providing services or comforts or facilities. After that, we may or may not study, because there is family business or property or connections to get a job.

    There is lot to learn in managing time, studies and homes. This life style of the student in Australia or USA shapes personality, developes talents and cultivates attitudes. This helps you advance in your career or life.

    Even more, in the years to come servants are going to be rare and all of us will have to do our own home work.

    As Paras says, after doing all these, he rose to the top in his company.

    India’s traditional culture, Gandhiji’s teachings and actions and sociologists also stress these virtues. Up to 25 years you stay in Guruji Ashram, work in home or farm or forests and study.

    I would encourafe my grand children (I am 77) to go to Australia or USA to learn how they become self reliant

    Sudhakar

  38. કલ્પેશ says:

    ભારતથી પરદેશ આવતા લોકોને ઘણીખરી તકલીફ થાય છે.
    દા.ત. ઘરકામ કરવા, શાક સમારવા/રસોઇ કરવી, કપડા ઇસ્ત્રી કરવા અને મોટી વસ્તુ – આપણા લાયક કામ ન મળતુ હોય તો નાના મોટા કામ કરવા અને ઘર ચલાવવુ.

    મારા મત પ્રમાણે એમા કાઇ ખોટુ નથી. આપણે ગુજરાતી એમ વિચારીએ કે આપણે પૈસાવાળાના છોકરા એટલે આપણે જહેમત કેમ કરીએ? પણ, વિદેશમા મોટાભાગે લોકો વિદ્યાર્થીકાળમા કામ કરતા હોય છે અને કામ કરવામા કોઇ શરમ શેની?

    હા, તમાચો મારીને ગાલ લાલ રાખવો અને બીજાને અંધારામા રાખવા એ બાબત ખોટી.
    દા.ત. હુ કોઇ રૅસ્ટોરામા કામ કરતો હોઉ અને લોકોથી એ વાત છુપાવુ.

    વિદેશમા બધુ સારુ જ હોય છે એવુ પણ નથી. ડૉલર કમાઇએ તો *૪૦ પ્રમાણે જલ્દીથી પૈસા બને. પણ, મહેનત તો બધે જ લાગે ને? અને કામ ન મળે તો નાના(?) કામ પણ કરવા પડે

    મને લાગે છે કે દરેક જણે એક વખત હૉસ્ટેલમા અથવા ઘરથી દૂર રહેવુ જોઈએ અને ત્યારે કદાચ સમજાય કે આપણા ઘરવાળા કેમ કમાય છે અને આપણને તૈયાર ભાણુ મળે છે?

  39. આ બધું બરોબર, પણ પરદેશ માં ભણવાના ઘણા બધા ફાયદા પણ છે. શોધખોળ (research) માટે આવી સરસ સુવિધા ભારત માં ક્યાં મળવાની? દેશવિદેશ થી આવનારા વિદ્વાન વિધ્યાર્થિ અને પ્રાધ્યાપકો ની સાથે ભણવાનો લહાવો કંઇક અલગ હોય છે. પોતાની રુચિ પ્રમાણે વિષયો લઈ યથાશક્તિ આગળ ધપવાનું ભારત માં રહી એટલું સહેલું નથી જેટલું ઓસ્ટ્રેલિઆ અથવા અમેરિકા મા છે…

  40. Neal says:

    Hey Guys

    I have been in Aus, since last 5 year, when i came here to study it was bit easy to survive but now a days more students and less jobs situation is happned but it’s hard to get survive within next 2 years for new students…

  41. vivek desai, dubai says:

    indeed very informative article. i see so many comments on the subject article, which tells us pros n cons of the situation. i am in dubai since last 3 years and even i can see strugglish life here too. perhaps i consider struggle is good to progress in a life, but the same struggle should not be remain for ever, it has to change its form. one can learn a lot from real picture of life while struggling.
    what is sad is that at the very prime age we are loosing so many things, and living far from our dearones is really a tough job.
    but it all depends on ones attitude towards his/her life. stive should be on advancement, not only towards materiality but also towards other good things of life.
    i hope every parents and aspirant student want to move abroad must read this article and various comments before final decision.
    i really appreciate this true article and all the comments from various readers.
    keep posting such a realistic articles is my wish from readgujarati.com

  42. Nita says:

    I do agree at some point to Pinal, but I think Paras is right.

    No work/Job is small or big. It is an individual who makes it small or big.
    You should be happy that without anyone knowing you in this new country you still are able to land a job, while in India even for the cleaners job you need bribe them or you need to know someone high up.
    Yes I know, in all the country there is corruption, but not on every step.
    Over here if you have capability you will rise like a rising star(Paras).

    Yes you are absolutely right it is not all rosy here and everyone should be prepared for that mentally and physically. The most important thing why are you ashamed of telling to your mum and dad that you are a cleaner.
    At least the money you have earned is from your hardwork.
    The most important thing over here no one looks down on you if you are a cleaner.

  43. Archit says:

    Totaly true….!!! This is the amazing article that i had ever read. This is the way life goes in sydney special for students who want to join into the caravan of progress. Pinal its a nice artical. You did a good workout to find all small problems that appears in almost every students life.

    I suggest that this article must be read by every parents who are pushing their kids overseas. Moreover, to the guys/girls those are planing to be a student bcz thier friend did it or may be cousin did it or brother or sister……. Friends just be very carefull before flying as a student…..

    Please understand “Life is GIFT not a PRIZE”.

    Good Luck to every one……..

    Archit (SYDNEY).

  44. kishor says:

    it was good to read many comments on the subject, it shows that many people are keen to know the reality of life in foreign soil. Yes there are many positive of going abroad and same time many challanges one has to face.

    Mrugeshbhai,

    On similar line a detailed article is needed for going abroad for work when someone dont have professonal education. I am in Africa for 15 years and we find many people ( mostly gujarati young boys of 20 to 25 yr) come here for Job who are not educated and they go through the rough time and cant/dont go back to india as they cant show the face there.

  45. Ritu says:

    Nice article but every coin has two sides ..
    here what Kamakshi says its not always true sometimes we mention the reality about life but people in india think that we discourage them to come here and according to our gujaratio proverb they think that
    ” ame ladvo khadho ne ae rahi gaya ” hahahahaha
    so sometimes we feel that let them come nd see

  46. Hemant says:

    thanks a lot pinal, it was such a wonderful article, but in your articles it seems u have just mentioned the negative impacts of life in australia and you are saying students come here and working in factory. but i dont agree with you upto some extent. because as per my thinking they are not trying to find another job they are happy with wht they are getting. Especially when they have to work in factory they dont have to do much communication with others and may be thts why they dont try to find such skilled job because they have kind of fear tht wht if they cant communicate well. Hence, they are woking in factory thts why sometimes due to bad management students dont have to worry about hour restrictions and thts why they dont want to leave tht factory job. Once again thanks pinal. I dont criticise wht u wrote its cent percent true.
    bye
    friends

  47. Hardik says:

    આ બધું બરોબર, પણ પરદેશ માં ભણવાના ઘણા બધા ફાયદા પણ છે. શોધખોળ (research) માટે આવી સરસ સુવિધા ભારત માં ક્યાં મળવાની? દેશવિદેશ થી આવનારા વિદ્વાન વિધ્યાર્થિ અને પ્રાધ્યાપકો ની સાથે ભણવાનો લહાવો કંઇક અલગ હોય છે. પોતાની રુચિ પ્રમાણે વિષયો લઈ યથાશક્તિ આગળ ધપવાનું ભારત માં રહી એટલું સહેલું નથી જેટલું ઓસ્ટ્રેલિઆ અથવા અમેરિકા મા છે…

  48. chetan says:

    its very fine and be good for who want to go abrod its gives good sence of out side thanks a lot an i proud to be INDIAN

  49. Sanjay Patel says:

    I THINK INDIANS ARE REALLY DOING WELL AT OVERSEAS DESTANATIONS, THINK …. WOULD THEY LOVE TO DO THIS IN INDIA?

    IF YES, THEN INDIA WOULD BE SUPER POWER, THE ONLY NATION HAS POWER TO WORK SMARTER THEN HARDER !

  50. Maulik Vyas(Tasmania) Australia says:

    First of fall i like to thank Pinalben ,,It’s a realy super artical,and also naked fact, student who realy don’t know any think about overseas when they read this article i hope they think,,
    I AM ALSO STUDENT n i am only 20years old and i already face all this problems..but according to my opinion it’s realy good because u here to something achive,,,

    If u r in india, u alway depends up to ur parents but here is completlly opposite,, u have to take all decision for ur self which is good… U learn something here which u can’t learn in India,,
    In india Most of students think “બોસ કશુ થયુ તો પપા તો બેથા શે”

  51. Hi There,

    Thanks for this good article, but i would like to mention you in this article that most of the students who have come here in sydney are from middle class family and are willing to settle here at any cost. so if they do any kind of job that does not matter, it is better then doing Rs 3000 to 4000 job in india with no development in your carrer and to get that job u have to give 400% of money then what intially you earn. so do not see only one side of the glass as there are two but it matters what side do you see. We should be proud of this young Generation poring million of $ dollars in the indian economy and helping their family by working.

    so I & me and my Friends are Pround of people & Students Studying & living in Australia

    if you get a chance check out the Webiste http://www.syndey22gps.com

  52. Dharti Patel says:

    life is life…..such as life…!!! We could find out quickly .. that what we are looking to make out from our life !!!! You made Money !!!! Money Making Machine …. I did not….you think is a BIG difference ? I belive no matter where you live….n what I belive is….GOD CHOOSES A PLACE FOR US FOR OUR BEST GROWTH. Rest he leaves on us… It’s all Good…change a view to look out on life…..

    Keep it up…that’s all about life !!!
    Dharti

  53. Kanan says:

    Hi,

    I must confess that it is a really very nice article & shows the fact of abroad (sydney). I am in sydney from last 4 years and I passed threw all this situation. I was a student for 2 years n then got PR and now a days working with good organisation so in the other word I can say that I am well settled from other point of view.

    I think that it is not bad to go abroad for further studies but I suggest that this article must be read by every parents who doesnt know the facts of real life in abroad.

    I am not saying that it is bad because who comes abroad they have to start from zero and have to find their own path of life which gives them a good experience. When I came here it was quite allright to find a job (offcourse like room attendant, check out operator, waiter, cleaner…..) but now a days it is quite hard. I agree with Ritu that if said the facts of abroad to our relatives …friends then they think that “ame ladvo khadho ne ae rahi gaya ”
    ….so i request all the people who lives in abroad please tell the real life n fact of abroad to others dont just try to show off.

    I say think twice to do any thing in ur life and just do not follow others.

    I do not have any complaints that I had suffered all this but would like to say that …. ” PEOPLE THINKS THAT THE PEOPLE WHO GETS A CHANCE TO LIVE IN ABROAD ARE VERY LUCKY BUT MARA VAHLA BHAI BEHNO MATA-PITA KE PRIVAR THI ALAG RETA MANASO JETLA UNLUCKY PERSON A DUNIYA MA KOI NATHI”…..

    ીતેલો સમય ક્યરેય પાછો આવતો નથિ…કાલ ઉથિને તમે વેલ્લ સેટ થૈ ગયા હશો ત્યારે આ જ માતા પિતા કે ભાઈ બહેન તમરિ સફળાતા જોવા માટૅ હશે કે નૈ…

    Bcz we are in the race of life & money which has no stop point & when it will end there is only one person left with you is just your self…..no one else will be there to share any thing with you…..because we loose our precious time in jsut the race of $$$$$$$$$$……& then we realise what we loose…happy n enjoyable time with parents….

    I would like to appologise my parents because I cant be with them when they need me in any sittuation nevertheless what I am it is just because they were always with me in my life when I need them…

  54. Parth Zaveri says:

    IT IS VERY GOOD ATTEMP I AND MY ALL THE FRIENDS HAD APPREICIATED THIS ATTEMP YOU SHOULD CARRY ON WITH THIS KIND OF GOOD THINGS WHICH WILL SAVE OUR GUJARATI CULTURE.
    THANKS
    PARTH…

  55. KARTIK PATEL says:

    BO SARAS LAKHYU 6
    KADACH BADHANI LIFE AVI J COMMAN HASE?
    TO PACHI KEM INDIAM MA MALTI SANTI WALI LIFE NAY?

  56. rahul says:

    પિનલ્બહેન લેખ ઘનો સરસ હતો……પન ખાલિ મા બાપ ને દોશ દેવામા શો અર્થ ? મોટા ભાગના યુવાનો મા બાપ આગળ જિદ કરિને વિદેશમા ભણવા આવે ચે………..મા બાપ દેવુ કરિને, કે પચિ ગમે તે રિતે પોતાના સન્તાનનિ જિદ આગળ જુકિને એમ્ને મોકલ્વા તૈયાર થૈ ચે. મારા પોતાના વિધ્યાર્થિઓ આ રિતે વિદેશ ગયા ચે. અને તમે જ રિતે જોબ નિ મુશ્કેલિઓનુ વર્ણન કર્યુ એ રિતે જોવા જઐ તો એ, એમનિ સ્વિકારેલિ સ્થિતિ ચે. આ બધિ મુશ્કેલિઓ થિ એ લોકો સારિ રિતે વાકિફ હોઇ ચે. વિદેશ જવાનિ ઘેલ્ચા આના માટૅ જવાબ્દાર ચે. એક્નો એક દિકરો કે દિક્રરિ હોઇ તો મા બાપ ને એમ્ના માટૅ જુક્વુ પડૅ ચે. માટૅ એક્લા મા બાપ ને દોશ આપવો એ યોગ્ય નથિ……..

  57. Gayatri says:

    Pinal ben tamaro lekh vinchine lagyu ke aa to mari jindagi ne ghano malato aave chhe. ame pan ahi student visa par harris parkma j rahiye chhiae.tamari vat sav sachi chhe . pan jyare aapne indiama hoi ye chhiye tyare aapnne Harbour bridge ane opera house na j sapana aavta hoy chhe . apnne ae vakhate car wash, cleaning, steal cap boot, train pachhal dodavu,groceryni kharidi jeva kam karava padashe te kai yad aavtu nathi,ahi aavya pachhi aevo ahesas thay chhe k aa to ul manthi choolma padya pan india nak kapavani bike koi pachhu jatu nathi.
    well, tamaro lekh vanchvani maja aavi………

    Gayatri

  58. Mr. India says:

    I know it is very tough for new student. However, see other side of coin too. How B.Com pass student will survive in India with common job? If he struggle for 5-6 years and settle down over some where else (even in Africa), I see nothing wrong. I used to be a faculty in Gujarat, and we all know tones of B.Com graduates doing job of 5000 Rs Per month and can’t satisfy their family and them self.

  59. Vishal Shah says:

    બહુ જ સરસ!!! , excellent!!! , extra ordinary!!!

  60. ખાડા મા પડવા જઈ રહ્યા લોકો માટે દિવા દાન્ડિ સમાન આ લેખ ખુબ ગમ્યો

  61. sandip says:

    આર્થિકીકરણ ની દોટ મા આજન વાલિઓ મા પોતાન સન્તાન ને વિદેશ ભણાવના અરમાન થાઈ ઍ સ્વાભવિક છે,તથા વિધ્યાર્થિઓમા વિદેશ મા ભણવનો ક્રેઝ છે.પરન્તુ ઍ ન ભુલવુ જોઇ કે ભરત મા પન ખુબ સારા વિકલ્પો છે.
    અહિ થિ પન ઘણૂ જ સારુજ જિવન બનાવી સકાઇ છે.
    મારુ તો એતલુ માનવુ હેવન તો માત્ર અહિયા છે,બિજે કૈ નહિ.

  62. Gargi says:

    I am very much agreed with Sandip’s comment above me.
    India and Indian culture is great.

  63. ઓસ્ટ્રેલિયાના વિદ્યા જગતની ચચૉમાં ત્યાંની સરકારનો હેતુ આપણે વિસરી જઈએ છીએ. શા માટે એકાએક આપણા પર પ્રેમ ઉભરાઈ આવ્યો છે..જે ઓસ્ટ્રેલિયનો રંગભેદ માટે પુરી દુનિયામાં બદનામ છે તે આપણા પર વિસાનો વરસાદ વરસાવે છે..આ માટે ત્યાંની સામાજિક..ઈકોનોમિક..વ્યવસ્થા પર નજર નાખવી પડશે. બીજા વિશ્વ્ યુધ્ધ બાદ જે જનરેશન થયું તે બેબી બુમર જનરેશન કહેવાય છે જે હાલમાં નિવૃતીના ઉંમરે ઉભું છે. આ વિશાળ સંખ્યા રાતોરાત કમાતી બંધ થાય તેથી સરકારને ઈંન્કમ બંધ થાય અને ઉપરથી સોસિયલ શીક્યુરિટીની રકમ નિયમીત આપવાની થાય..આ સમસ્યાના નિવારણ રુપે ભારતથી યંગ જનરેશન એજંટો ઉભા કરી આયાત કરાય છે જે લેબર રિપ્લેસ કરી સરકારમાં નાણાં જમાં કરાવશે જેનો ઉપયોગ બેબી બુમરને ચુકવવામાં થશે. એક સીધું ગણિત છે કે વષે ૧૦૦૦૦ એમબીએ નિકળતા હોય તો તેટલી જગ્યા ખાલી હોય નહિ..જેમને યોગ્ય નોકરી ના મળે તે કાંઈ ઘરે તો બેસી ના રહે..થોડી ઉતરતી નોકરી પણ લઈ લેશે..આમ બેબી બુમર જનરેશન રિપ્લેસ ધીરે ધીરે થશે. જેથી આવનારી સામાજિક સમસ્યા નિવારી શકાય…આ બધામાં આપણા યુવાઓને શી તકલીફ પડે છે તે પ્રશ્ન અપ્રસ્તુત છે..જે ઓસ્ટ્રેલિયનો એ ભારતીયો માટે દરવાજા પેઢીઓ સુધી બંધ રાખ્યા તે હવે પ્રેમ ઉભરાવે છે જે સમજવું પડશે. આજની રીશેસનમાં ૧૦૦૦૦ એમબીએ માટે જગ્યા ખાલી છે..ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા નાના દેશમાં..જવાબ આપણો માંહલો જાણે છે.

  64. kiran says:

    હકિક્ત જાણી

  65. SANDIP AMIN [GUJARAT V.V.NAGAR] says:

    i just want to say JAY SHREE KRISHNA…

    REGARD

    SANDIP AMIN

  66. SANDIP says:

    HI..

    I JUST WANT GIVE A MESSAGE TO KRISHNA WHO STUDY IN SYDNEY

    PLEASE COME BACK TO TO INDIA……..

    REGARDS

    JAC’S

  67. Vaishali Maheshwari says:

    Australia nu vidhyarthi jagat

    First of all, Congratulations Pinalben, as you have so many readers who read your article and even commented their views. May be because you choose a hot topic to write on…..I am pleased by the minute details that you have pointed out in this article, which I feel are definitely one side of the coin only.

    Let me tell my story here.

    I am in USA since past 3.5 years. I came on student visa here, studied for 2 years, sat idle without job for few months and now working since past few months. I had to face many hardships here. Life is definitely not easy, but I am glad that I got an opportunity to come here. I would never be what I am today, if I would still be with my parents. I was protected at each and every moment. Here I am independent and I had to face many challenges. It was all in my hands to utilize the freedom that I had or to misuse it. I agree with Mr. Paras’s comments here. Kids go on a wrong track in India also.

    What I feel is, if one gets an opportunity to go abroad, we should grab it, and get as many experiences as we can. Then we should work for few years (may be 1 or 2), to reach break-even point and earn a little, then go back to our home country and utilize all that we learned for the development of our own nation.

    Again, these are just my views, may be acceptable or non-acceptable. But this is what I feel from my experience.

    Thank you once again Author.

  68. Pravin V. Patel [Norristown PA USA] says:

    ‘જાત મહેનતનો સુકો રોટલો પણ મીઠો લાગે.’
    મધ્યમ વર્ગનાં સંતાનો કે જેમણે કુટુંબના ભરણપોષણ માટે માતાપિતાનો સંઘર્ષ નજરે જોયો છે તેઓ મક્કમતાથી ઝઝુમી ગમે તે પરિસ્થિતિનો સામનો કરે છે અને વિજય મેળવે છે.
    પોતાનું અસ્તિત્વ ટકાવવા માટે સંઘર્ષ જરુરી છે.
    સંયુક્ત કુટુંબમાં રહેતા વડીલોએ સમજ કેળવવી પડે.
    વૈશાલી મહેશ્વરીની હિંમતને ધન્યવાદ.
    દરેક સિક્કાની બે બાજુ રહેવાની જ.
    પિનલ દેસાઈને અભિનંદન.
    આભાર.

  69. Jayesh Joshi says:

    Its a bitter but truth. Life is not all about Money and position life must have love of all people around you.

નોંધ :

એક વર્ષ અગાઉ પ્રકાશિત થયેલા લેખો પર પ્રતિભાવ મૂકી શકાશે નહીં, જેની નોંધ લેવા વિનંતી.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.