- Readgujarati.com - http://archive.readgujarati.in/sahitya -

રસમાધુરી – સંકલિત

[1] ફરાળી ચેવડો

સામગ્રી :
બટાટા 500 ગ્રામ,
તલ 30 ગ્રામ, કાજુ 50 ગ્રામ,
લાલ મરચું 2 ચમચી, મીઠો લીમડો 3-5 પાન,
બુરુખાંડ ર ચમચી, શીંગદાણા 100 ગ્રામ,
વરિયાળી 30 ગ્રામ, મીઠું પ્રમાણસર,
લીલા મરચાં 2 નંગ, તળવા માટે તેલ, લીંબુના ફૂલ એક ચપટી.

રીત :
સૌપ્રથમ બટાટાને છોલીને છીણી નાંખવા, તે પછી બટાટાના છીણને પાણીમાં નાંખીને કોરા કપડાં પર પાથરી દેવું. ત્યારબાદ એક કડાઈમાં તેલ લઈ ગેસ પર ગરમ કરવા મૂકવું. તેમાં બટાટાના છીણને તળી લેવું. છીણ તળાઈ જાય એટલે તેને એક પ્લેટમાં કાઢી લેવું. ત્યારબાદ એ જ તેલમાં શીંગદાણા, લીલા મરચાંના ટુકડા અને કાજુને તળી લેવા. હવે એ કડાઈમાં થોડું તેલ લઈને તેમાં વરિયાળી, તલ અને મીઠો લીમડો સાંતળી લેવો. તે પછી તેને છીણમાં નાંખીને બરાબર હલાલવું. તળેલા કાજુ, લીલાં મરચાંના ટુકડા અને શીંગદાણા નાખીને બરાબર મિક્સ કરવું. છેલ્લે તેમાં બૂરું ખાંડ, લાલ મરચાંની ભૂકી, લીંબુનાં ફૂલ નાંખી ફરી હલાવવું. તૈયાર થયેલો ફરાળી ચેવડો બરણીમાં ભરી લેવો.
.

[2] રવાના લાડુ

સામગ્રી :
રવો 250 ગ્રામ,
દળેલી ખાંડ 250 ગ્રામ,
ઘી 150 મિલી,
કાજુ 30 ગ્રામ, કિસમિસ 30 ગ્રામ,
એલચી 10 ગ્રામ.

રીત :
સૌપ્રથમ રવાને આછો બદામી રંગનો શેકીને મિક્સરમાં દળી લો. તેમાં ખાંડ અને એલચી મિક્સ કરો. હવે થોડા ઘીમાં કાજુના ટૂકડા અને કિસમિસ સાંતળીને રવાના મિશ્રણમાં નાંખો. બાકી રહેલું ઘી ગરમ કરીને ઓગળે એટલે રવના મિશ્રણમાં નાંખી દો. મિશ્રણને બરાબર એકરસ કરો જેથી લાડુ વાળતી વખતે તે છૂટું ન પડી જાય. જરૂર પડે તો થોડું વધુ ઘી લઈ શકાય. આ રીતે રવાના લાડુ તૈયાર કરો.
.

[3] મકાઈની કચોરી

સામગ્રી :
લીલી મકાઈ 500 ગ્રામ,
લીલાં મરચાં 10 નંગ,
કોથમીર 50 ગ્રામ,
લીંબુ 1 નંગ, મેંદો 250 ગ્રામ,
મીઠું-હળદર, ધાણા-જીરું સ્વાદ મુજબ,
તળવા માટે તેલ, 1 ચમચી તલ,
1 ચમચી વરિયાળી, 50 ગ્રામ કોપરાની છીણ,
તળવા માટે તેલ

રીત :
સૌપ્રથમ મકાઈનાં છોતરાં ઉખાડી આખાને આખા મકાઈ દાણા સાથે કૂકરમાં ચાર સીટી મારી બાફી લો. ઠંડા પડે એટલે ચાકુ વડે દાણા ઉતારી લેવા. તે દાણા પાણીમાં નીતારી નાંખવા, જેથી સફેદ રેસા છૂટાં પડી જશે. ત્યારબાદ દાણા મિક્સરમાં વાટી લેવા. લીલાં મરચાં, કોથમીર અલગથી વાટી રાખવાં. મેંદાના લોટમાં મીઠું અને તેલનું મોણ જરૂર મુજબ નાંખીને પૂરી જેવો લોટ બાંધો. હવે એક કડાઈમાં બે ચમચા તેલ મૂકો. તેલ ગરમ થવા આવે એટલે તેમાં રાંઈ નાંખો. રાઈ તતડે એટલે તેમાં લીલા મરચાં, કોથમીરની પેસ્ટ નાંખીને સાંતળવી. ત્યારબાદ તેમાં મકાઈના દાણાની પેસ્ટ નાંખવી. હવે તેમાં મીઠું, હળદર, ધાણા-જીરૂં, ખાંડ, લીંબુ, તલ અને વરિયાળી નાંખવાં. બરાબર લચકા પડતું થાય એટલે તેમાં કોપરાંની છીણ નાંખવી. તેને બરાબર હલાવી આંચ ઉપરથી નીચે ઉતારવું.

હવે મેંદાના લોટના નાના લૂઆની પૂરી વણીને તેમાં પુરણ ભરવું. તેની કચોરી વાળીને બરાબર વણી લેવી. બધી કચોરી વણાઈ જાય એટલે કડાઈમાં તેલ નાંખી ગુલાબી રંગની કચોરી તળી લેવી. ગરમાગરમ કચોરી દહીં અથવા ટામેટાના સોસ સાથે લઈ શકાય.
.

[4] સાબુદાણા-બટાટાના વડાં

સામગ્રી :
બટાટા 1 કિલો,
સાબુદાણા 250 ગ્રામ,
કોથમીર 1 ઝૂડી,
6 વાટેલાં લીલાં મરચાં,
1 લીંબુનો રસ, તજ 4 ટુકડા,
લીલા નાળિયેરનું ખમણ 50 ગ્રામ,
લવીંગનો ભૂકો 2 ચમચી, મીઠું પ્રમાણસર

રીત :
સૌપ્રથમ બટાટાને બાફીને તેની છાલ ઉતારીને તેનો છૂંદો કરવો. ત્યારબાદ સાબુદાણાને ધોઈને બે કલાક પલાળી રાખવા. સાબુદાણા ફૂલી જાય એટલે તેને ચાળણીમાં કાઢીને કોરા કરવા. ત્યારબાદ બટાટાના માવામાં સાબુદાણા, મીઠું વાટેલાં મરચાં, ઝીણી સમારેલી કોથમીર, કોપરાનું ખમણ, લવીંગનો ભૂકો અને તજનો ભૂકો નાંખીની મિક્સ કરવું. પછી સહેજ તેલવાળો હાથ કરીને તેના ગોળા વાળી લેવા. હવે એક કડાઈમાં તેલ લઈ ગેસ ઉપર ગરમ મૂકીને તેમાં આ ગોળા તળી લેવા. ગોળા બદામી રંગના થાય એટલે નીચે ઉતારી લેવા. વડાં લીલી ચટણી અથવા મીઠી ચટણી સાથે પીરસવા.
.
[5] કોપરાના લાડુ

સામગ્રી :
કન્ડેન્સ્ડ મિલ્ક 400 ગ્રામ,
સમારેલી કિસમિસ 1 ચમચી,
બદામના ટુકડા 1 ચમચી,
છીણેલું કોપરું 4 કપ,
એલચીનો ભૂકો અડચી ચમચી.

રીત :
સૌ પ્રથમ એક તપેલી ગરમ કરી તેમાં કન્ડેન્સ્ડ મિલ્ક રેડો. એ સાઈડ પરથી છૂટું પડે ત્યાં સુધી હલાવતાં રહી થવા દો. ગેસ પરથી ઉતારી ઠંડું કરો. તેમાં કિસમિસ, બદામનાં ટુકડા અને એલચી પાવડર મિક્સ કરો. એ મિશ્રણના નાના નાના ભાગ કરી લાડુ વાળો. એક પ્લેટમાં છીણેલું કોપરું લઈ તેમાં લાડુ રગદોળી પીરસો.