- ReadGujarati.com - http://archive.readgujarati.in/sahitya2 -

વિશ્વાસની પકડ – કલ્યાણી ત્રિવેદી

[રીડગુજરાતીને સત્યઘટના પર આધારિત આ કૃતિ મોકલવા માટે નવોદિત યુવા સર્જક કલ્યાણીબેનનો (સુરત) ખૂબ ખૂબ આભાર. આ તેમની પ્રથમ રચના છે. લેખનક્ષેત્રે તેઓ પ્રગતિના શિખરો સર કરે તેવી શુભેચ્છાઓ. આપ તેમનો આ નંબર પર +91 99133164012 અથવા આ સરનામે namrata.s27@hotmail.com સંપર્ક કરી શકો છો.]

આજની સવાર આકાશી વાદળોથી ગોરંભાયેલી હતી. મનને અસ્વસ્થ કરી મૂકતી એક પછી એક ઘટનાઓ પર આ વાદળો જાણે બળતામાં ઘી હોમી રહ્યાં હતાં. કશુંક અજુગતું ન બને એ માટે હું વારંવાર મનને સમજાવી રહી હતી. પરંતુ હવે એ સમજ ક્યાં સુધી ટકવાની હતી ? બધું ફક્ત મારે એકલીએ જ સમજવાનું હતું ? જેને સમજવાનું હતું એ તો તૈયાર થઈને હાથમાં મેગેઝિન લઈને બેસી ગયો હતો.
‘સૌમિલ, આજે તો રવિવાર છે. ક્યાંક બહાર જાય છે ?’
‘હા.’ ચશ્માંની દાંડી સરખી કરતાં એણે મારી સામે જોયા વગર ગર્વ સાથે જવાબ આપતાં ઉમેર્યું, ‘એક બહુ મોટા માણસને મળવા જાઉં છું, જેનો ફોટો આ વખતના બિઝનેસ મેગેઝિનના પહેલા પાને છપાયો છે. હવે કંઈ તારે પૂછવું છે ? મારી વાતમાં માથું મારવાનું છોડીને તું તારું કામ કર…..’

ફરીથી એ જ અપમાન. હવે તો રોજનું થયું. ક્યારેક શાબ્દિક પ્રહારો તેની સીમા ઓળંગીને શારીરિક પ્રહાર સુધી પહોંચી જતાં. સૌમિલ માટે આ બધું સ્વાભાવિક હતું. કારણ કે એની માટે એનો બિઝનેસ સર્વસ્વ હતો. પોતાના વ્યક્તિત્વ અને વાકચાતુરીનું એને એટલું બધું અભિમાન હતું કે તેની સામે કૌટુંબિક બાબતો નગણ્ય હતી. પરિવારની તેને કંઈ પડેલી નહોતી. પત્ની તેની માટે અભણ દાસી હતી અને દીકરો આર્યન એક ઝંઝટ ! એનું સ્વપ્ન આસમાનને આંબવાનું હતું. એ માર્ગ પર કોઈની તેને જરૂર નહોતી. જે કોઈ તેના રસ્તામાં આવવાની કોશિશ કરે તેને સૌમિલ તોફાની હાથી જેમ ઝાડને ફેંકી દે તેમ ફેંકી દેતો. એના મન પર ઝનૂન સવાર થઈ ગયું હતું. કરોડોની હેરફેર, બિઝનેસ મિટિંગો, દેશ-પરદેશના પ્રવાસો, મોડી રાતની પાર્ટીઓએ તેના જીવન પર પૂરો કબજો કરી લીધો હતો. તે સતત ખોટા કામો અને ખોટી સોબતોના દળદળમાં ખૂંપતો જતો હતો. પરંતુ તેને સમજાવે કોણ ? છતાં હું પ્રયત્ન કરવાની તક ચૂકતી નહીં.

કૉફીનો કપ મૂકતાં મેં કહ્યું, ‘સૌમિલ, આજે રવિવાર છે. નહીં જાય તો નહીં ચાલે ? આખું અઠવાડિયું તો તું બહાર જ હોય છે. આજે આ તો કાલે કંઈક બીજું. ક્યારેક તો ઘર….’ હજી હું બોલવાનું પૂરું કરું ત્યાં તો મોટા અવાજ સાથે મારા પેટમાં લાત પડી. જાણે કે મારાથી બોલવાનો ગુનો થઈ ગયો ! આ પ્રહાર બીજી વખતનો હતો. પહેલીવાર તો હું સમસમી ગઈ હતી પરંતુ હવે મારામાં સહન કરવાની તાકાત નહોતી બચી. સૌમિલ તો પોતાના મૂડમાં ગાળો દેતો જતો રહ્યો, પણ હું તમ્મર ખાઈને ત્યાં જ ફસડાઈ પડી.

અચાનક મારું ધ્યાન નાનકડા આર્યન પર ગયું. એ આ જોઈને શું વિચારતો હશે ? મને એકાએક ભાન થયું એટલે હું ઊભી થઈને સોફા પર બેસી ગઈ. મેં અભિનય ચાલુ કર્યો :
‘અરે બેટા આર્યન…. આમ આવ… જલ્દી…. ચાલ તારું માથું ઓળી દઉં…. આપણે ફટાફટ તૈયાર થઈને નદીએ ફરવા જઈએ. ફરવા જવું છે ને ? ચાલ, ખૂબ મજા કરીશું. પછી તને ચગડોળમાં બેસાડીશ અને આપણે પેસ્ટ્રી પણ ખાઈશું. ખાઈશ ને તું…. ?’ – એ ખુશ થતો મારી સામે જોઈ રહ્યો. એને એમ લાગ્યું કે થોડી ક્ષણો પહેલાં મમ્મી સાથે જે કંઈ બન્યું હતું એ બધું નાટક હતું. પણ એને કોણ સમજાવે કે અસલ નાટક કયુ છે ? એની માટે તો આ હકીકત હતી. મારી સાથે ફરવાની વાત સાંભળીને તે જલદી જલદી તૈયાર થઈ ગયો. પેટમાં થતા તીવ્ર દુ:ખાવા કે માનસિક આવેગો વિશે વિચારવાનો મારી પાસે સમય નહોતો. મારે તો આર્યનના ચિત્તમાંથી એ દ્રશ્યને ભૂંસી નાખવાનું હતું. આવા કટોકટીના પ્રસંગોએ મને મારી ક્ષમતાનો અહેસાસ થતો. ક્યારેક હું વિચારવા લાગતી કે શરીર સાથે બનતી દરેક ઘટનાઓને મન સાથે નિસ્તબ જ નથી હોતી !

હું આર્યનને લઈને નદીકિનારે પહોંચી. અમે બંને કિનારે ચાલતા હતા. દૂર ઊડતાં પંખીઓ અને વૃક્ષોની વનરાજીને જોતાં જોતાં આર્યન વચ્ચે ક્યારેક મારી સામે જોઈ લેતો. મારી આંગળી પકડીને ચાલતાં ચાલતાં તે મારું મોઢું જોઈને ઝાંખુ ઝાંખુ હસ્યા કરતો હતો. મને એમ લાગતું હતું કે એ મારી તરફ જોઈને કોઈક તારણ કાઢવા મથતો હતો. તેના મથામણને હું પામી ગઈ. એટલે મેં પણ તેની સામે હસીને આંખ મિચકારી. જાણે એની શંકાઓના વાદળ દૂર થઈ ગયા હોય તેમ એ પણ ખુશ થઈ ગયો. ધરતી પેટાળમાં જેમ લાવા છુપાવીને લીલીછમ વનરાજીની છલકાતાં ખેતરો લહેરાવે છે, તેવી મારી સ્થિતિ હતી. ભીતરની અનેક વેદનાઓને સંકોરતી હું આર્યન સામે હસી રહી હતી. બરાબર નદીનું ઊંડાણ હતું ત્યાં અમે અટક્યા.

‘મમ્મી, આમાંથી કેટલા બાથટબ ભરાય ?’ પાણીની લહેરો જોઈને એના બાળમને કૂતુલતાથી પ્રશ્ન કર્યો.
‘બેટા, ઘણા બધા.’ હું હસી.
‘પણ મમ્મી ઘરે તો તું મને એમ કહ્યા કરે છે કે જરૂર કરતાં વધુ પાણી વાપરવું નહિ. જો ખોટું પાણી વાપરીએ તો આપણને પીવાનું પાણી ન મળે….’
‘હા, બેટા, મીઠા પાણીની તંગી છે. એ પાણી જેટલું બચાવીએ એટલું સારું.’
‘અચ્છા. પણ મમ્મી કહે ને, આમાંથી કેટલા બાથટબ ભરાય ?’ ફરી એ જ પ્રશ્ન.
‘અરે ! બેટા આ તો ભગવાનનું બાથટબ છે. તારી સ્કૂલમાં ભણતા તારા જેટલા બધા છોકરાના બાથટબ ભરાઈ જાય હોં !’ આર્યનને જવાબ આપવાનો મને કોઈ થાક નહોતો લાગતો કારણ કે જીવનના પ્રશ્નોથી જ હું થાકી ગઈ હતી. એ પ્રશ્નો ક્યારેય ઉકેલાય એવા નહોતા. એનો જવાબ ક્યાંથીયે મળે તેમ નહોતો. ક્ષણભર મને થયું કે હું આ નદીમાં કૂદી પડું જેથી મારી સાથે અનેક પ્રશ્નોનો અંત આવી જાય. હું જરાક તેને મારી આંગળીથી અળગો કરવા જતી હતી, એટલામાં તો એણે મારી આંગળી વિશ્વાસ અને મજબુતાઈથી જોરથી પકડી લીધી. તે લગભગ મારા પગને વળગી જ પડ્યો, અને જરાક ગભરાયેલા અવાજે બોલ્યો :
‘મમ્મી, મને બીક લાગે છે… મને છોડતી નહીં….’ એના અવાજમાં એવો જાદુ હતો કે જેણે મારી અનેક પીડાઓ અને દુ:ખોને ભૂલાવીને પ્રેમની સરવાણી પ્રગટાવી દીધી. એના વિશ્વાસને જોઈને મને થયું કે હું કેટલી સ્વાર્થી હતી કે મારા જીવનના અંધકારને દૂર કરવા આર્યનના જીવનમાં અંધકાર ભરવા જઈ રહી હતી. મારા અસ્તિત્વનો એવો ટૂકડો જેને મારા પર અત્યંત વિશ્વાસ હતો, એને હું કેમ અન્યાય કરી શકું ? એનો શું દોષ ?

આર્યનને મેં પ્રેમથી ઊંચકીને વ્હાલપૂર્વક ગળે લગાવ્યો ત્યારે ગોરંભાયેલા આકાશને વીંધીને સૂર્યનું એક તેજકિરણ ધરતીની ગોદમાં ઊતરી રહ્યું હતું. આર્યનના મોં પર મારા આખા આયખાને ભરી દે એવો આનંદ અને સંતોષ હતો. પોતાના નાનકડા હાથે તે મારા ગાલને ચીમટો ભરતાં બોલ્યો, ‘અરે મમ્મી ! આપણે તો હજી પેસ્ટ્રી ખાવાની છે, ચગડોળમાં બેસવાનું છે… અને તું હજી અહીંયા ઊભી છે ?’ આર્યન સામે હસીને કંઈ જવાબ આપ્યા વગર મેં એની આંગળી પકડી અને એ જ ક્ષણથી જીવનનું લક્ષ્ય અને સપનાંઓને બદલીને હું તેને ચગડોળ તરફ દોરી ગઈ.