ઉત્તરા ! – દિનકર જોષી

[ ‘ગુજરાત’ દીપોત્સવી સામાયિકમાં પ્રકાશિત થયેલી આ વાર્તાને રીડગુજરાતી પર પ્રકાશિત કરવા માટેની પરવાનગી આપવા બદલ આદરણીય સાહિત્યકાર શ્રી દિનકરભાઈનો (મુંબઈ) ખૂબ ખૂબ આભાર. આપ તેમનો આ સરનામે dinkarmjoshi@rediffmail.com અથવા આ નંબર પર સંપર્ક કરી શકો છો : +91 9969516745.]

તેત્રીસ વરસની મિસિસ સુનીતા દેસાઈ એની રીતે સાચી હતી અને છતાં એના પતિ વીરેન્દ્ર દેસાઈને પણ ખોટો તો કેમ જ કહેવાય ? છ મહિના પહેલાં જ સુનીતાને એની કંપનીએ જનરલ મેનેજર તરીકે બઢતી આપી હતી. કંપનીના અસ્તિત્વના પચાસ વરસમાં સુનીતા યુવાન વયે આ હોદ્દો મેળવતી હતી. વીસ વરસની ઉંમરે એણે આ કંપનીમાં ઓડિટર તરીકે નોકરીનો આરંભ કર્યો હતો અને અત્યંત ઝડપથી પ્રગતિના પગથિયાં ચડીને તેર વરસની કારકિર્દીમાં તો એ જનરલ મેનેજરના હોદ્દે પહોંચી ગઈ હતી. સહુ કોઈને હવે ખાતરી થઈ ગઈ હતી કે, આવતા પાંચ વરસમાં સુનીતા કંપનીમાં એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેકટર બની જશે અને બીજા પાંચ વરસ પછી એમ.ડી કે ચેરમેન સુધી એ પહોંચી જાય એવી ઉજળી તકો હતી. જો કંપની આવી બઢતી નહિ આપે તો વધતી જતી વૈશ્વિક સંકુલતા વચ્ચે, સુનીતા માટે બીજે ક્યાંય પણ આનાથીય વધુ ઉજળું ભવિષ્ય નિર્માણ થઈ શકે એમ હતું. વિદેશ સ્થિત કંપનીઓ વચ્ચે પણ સુનીતા, પોતાની કંપની વતી વહેવાર કરતી હતી એટલે એના માટે દશેય દિશાઓમાંથી ઢગલાબંધ તકો ઉપલબ્ધ થાય એવી સંભાવનાઓ હતી જ.

ચોવીસ વરસની ઉંમરે સુનીતાના લગ્ન થયા ત્યારે એનો પતિ વિરેન્દ્ર પણ કોર્પોરેટ સેકટરની જ એક અગ્રણી કંપનીમાં ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ તરીકે એ વખતેય પાંચ આંકડાની મોટી ગણાતી રકમનો દરમાયો મેળવતો હતો. પતિ-પત્ની બંને ધારે તો પોતપોતાની કંપનીના હિસાબે અને જોખમે અલગ અલગ ફલેટો પોશ વિસ્તારમાં મેળવી શકે એમ હતા, પણ સુનીતા પરણીને પતિગૃહે આવી ત્યારે જ વીરેન્દ્રને કંપનીએ સુસજ્જ અને સમૃદ્ધ ફલેટ આપેલો જ હતો અને આ વિસ્તાર તથા જગ્યા બંને માટે પૂરતાં હતાં એટલે બીજો ફલેટ લીધો નહોતો. સુનીતાનેય વરસમાં નહિ નહિ તોય ચાર-છ વાર કંપનીના કામે વિદેશ જવાનું થતું અને વીરેન્દ્ર માટે તો વિદેશનું આવાગમન એટલું સહજ હતું કે કોઈક વાર તો ઓફિસેથી જ સીધો એરપોર્ટ પહોંચી જાય અને બે જોડી કપડાંની હંમેશા તૈયાર રાખેલી બેગ, ઑફિસનો પટાવાળો જ જઈને લઈ આવે એવું બનતું.

લગ્નજીવનના આવા કારકિર્દીલક્ષી આઠ વરસ વીતી ગયાં પછી સુનીતાને તો નહિ, પણ વીરેન્દ્રને એકાએક સાંભર્યું કે માત્ર પતિ-પત્ની બેથી જ પરિવાર નથી બનતો. પરિવારમાં એકાદ સંતાન પણ હોવું જોઈએ. એણે હળવેકથી સુનીતાના કાનમાં કહ્યું પણ ખરું. પતિની આ વાત સાંભળીને સુનીતાએ ખભા ઉલાળ્યા અને બેડરૂમનાં પલંગમાં સહેજ નજીક સરકી આવેલા વીરેન્દ્રને જમણા હાથે સહેજ હડસેલો મારતા એણે હસીને કહેલું : ‘છટ ! અત્યારથી બાળકને નોતરીને મારી કેરિયર ઉપર હું પૂર્ણવિરામ મૂકવા નથી માગતી. હવે તો નેશનલ તો ઠીક, ઈન્ટરનેશનલ લેવલ ઉપર પણ મારા માટે બ્રાઈટ ચાન્સીસ છે.’ વીરેન્દ્રે ત્યારે કશો વિરોધ નહોતો કર્યો. માત્ર સુનીતાનો જમણો હાથ ખસેડીને એણે પેલું વધેલું અંતર ઘટાડી નાખ્યું હતું. તત્પૂરતું એ જ પૂરતું હતું ! અને પછી તો સુનીતા જનરલ મેનેજર બની ગઈ. ચારેય બાજુથી સુનીતા ઉપર શુભેચ્છાઓનો વરસાદ વરસ્યો. મોંઘામાં મોંઘા મોબાઈલથી માંડીને એવા કોઈ ઈલેક્ટ્રિક ઉપકરણનું સુખ વસાવી ન શકાય એવું રહ્યું નહોતું અને એય કંપનીના હિસાબે અને જોખમે !

પણ તોય એક વાર ગરબડ થઈ ગઈ. અંદેશો પણ ન આવે એવું થઈ ગયું. મહિના ઉપર આઠ દિવસ થઈ ગયા ત્યારે જ સુનીતાને સાંભર્યું કે ક્યાંક કશીક ચૂક થઈ ગઈ હોવી જોઈએ. પહેલાં તો એણે આ વાત હળવાશથી લીધી કેમ કે અગાઉ બે-ત્રણ વાર પણ એના ઋતુધર્મે ખાસ કશા જ કારણ વિના પણ મોડું કરી નાખ્યું હતું. ગાયનેક પાસે ત્યારે પણ પરીક્ષણ કરાવ્યું હતું. ગાયનેકે બધું જ પગથી માથા સુધી તપાસીને ખાતરીપૂર્વક કહ્યું હતું : ‘ચિંતા કરવાનું કોઈ કારણ નથી. ક્યારેક સાઈકલમાં જ એવો કોઈક કુદરતી અવરોધ ઊભો થાય કે બે-ચાર દિવસ આગળ પાછળ થઈ જાય.’ આ વખતેય સુનીતાને જ્યારે સાંભર્યું કે મહિનો ક્યારનોય પૂરો થઈ ગયો છે અને છતાં હજુ….. એ પછીના બીજા ત્રણ-ચાર દિવસો એણે પેલા ગાયનેકની વાત મનમાં જ વાગોળીને સાંત્વન લીધા કર્યું અને આમ જ્યારે દોઢેક મહિનો પૂરો થવા આવ્યો ત્યારે એને પોતાને લાગ્યું કે ના, આમાં ક્યાંક કશીક ગરબડ થઈ ગઈ છે. છેલ્લા દોઢેક મહિનામાં થયેલી બધી ‘ગરબડો’ એણે ઝીણવટથી સંભારવા માંડી ત્યારે એને લાગ્યું કે ક્યાંક તે દિવસે….. એણે એ જ રાત્રે વીરેન્દ્રને વાત કરી. વીરેન્દ્ર તો જો કે મનમાં રાજી થયો, પણ આ રાજીપો ક્યાંક કસમયે પ્રગટ થઈ જાય એની કાળજી રાખવા જેટલો તો એ સતર્ક હતો જ. એણે સાવધાનીથી કહ્યું : ‘હમણાં બે-ચાર દિવસ ઑફિસમાં કામનો બહુ બોજો છે. એ પછી આપણે ગાયનેક પાસે જઈ આવીશું.’

પણ સુનીતા હવે એક દિવસની પણ વધુ પ્રતીક્ષા કરવા તૈયાર નહોતી. કારણ કે, એને પોતાના દેહમાં થઈ રહેલા પરિવર્તનની ગંધ આવી ચૂકી હતી. એક પલ્લામાં આ ગંધ હતી અને બીજા પલ્લામાં અફાટ અને અસીમ વિશ્વ એને બોલાવી રહ્યું હતું. વીરેન્દ્રની રાહ જોયા વિના જ એણે વળતે દિવસે જ ગાયનેક પાસે પરીક્ષણ કરાવી લીધું,
‘અભિનંદન મેડમ !’ ડૉક્ટરે ખુશાલી વ્યક્ત કરતા સુનીતાને કહ્યું : ‘તમે મા બનવાનાં છો.’ સુનીતા સિવાઈ ગઈ. તરત જ વળતો કશો પ્રતિભાવ આપી શકી નહિ. ડોક્ટર એને જે ઘટના માટે અભિનંદન આપી રહ્યા હતાં એ ઘટનાની જાણકારીથી એ ભારે અસ્વસ્થ થઈ ગઈ હતી. એ મા નહોતી બનવા માગતી. હજુ તો એને માત્ર તેંત્રીસ જ વરસ થયા છે. હજુ તો એ માત્ર જનરલ મેનેજરના હોદ્દા ઉપર જ પહોંચી હતી. હજુ તો એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેકટર બનવાનું હતું. મેનેજિંગ ડિરેકટર કે ચેરમેન બનવાનું બાકી હતું. કોઈક ઈન્ટરનેશનલ ફર્મમાં ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર બનવાનુંય બાકી હતું. અત્યારથી જો એ મા બની જાય તો પછી નજર સામે પડેલા આ ઉજ્જવળ ભાવિનું શું થાય ? મા બનવાના ધખારામાં આ બધું જતું કેમ કરાય ? જો એ મા બની જાય તો પછી એની આ તેજસ્વી કારકિર્દીનો અકાળે જ અંત આવી જાય ! ના, એ મા નહિ બને !

ઘેર આવીને એણે વીરેન્દ્રને કહી દીધું : ‘અત્યારથી મા બનવાનું મને પરવડે એમ નથી. મારી કેરીયરના ભોગે હું બાળકના બાળોતિયાં બદલવા માંગતી નથી.’
‘તો ?’
‘તો વાત સાવ સહેલી છે. એબોર્શન કાયદેસર છે.’ સુનીતાએ ઠંડે કલેજે કહ્યું.
‘એબોર્શન ?’ વીરેન્દ્ર સહેજ ચોંકી ઊઠ્યો, ‘સુનીતા, હવે આપણા ઘરમાં બધું જ આવી ગયું છે. ધારો કે, નોકરી છોડી દઈશ તો પણ આપણા જીવનમાં હવે ક્યાંય ખોટ નહિ વર્તાય. હવે એક જ ખોટ છે અને એ ખોટ પરમાત્માએ પૂરી કરી દીધી છે ત્યારે એને વધાવી લઈએ.’
‘શું ?’ સુનીતા લગભગ ચીસ પાડી ઊઠી, ‘તમે મારી કેરિયરને ખતમ કરવા માંગો છો ? જે હોદ્દે પહોંચવા માટે ભલભલા જિંદગીભર વલખે છે એ હોદ્દાઓ મારી સામે ઊભા છે ત્યારે, તમે મને એક ઘરકૂકડી મા બનાવવા માંગો છો ? સોરી ડાર્લિંગ, મારાથી એ નહિ બને !’
વીરેન્દ્ર જાણતો હતો કે સુનીતા ઉપર કેરિયરનો જબદજસ્ત મોહ છવાયેલો હતો. વધુ દલીલો કરવાનો અર્થ એક જ થતો હતો કે, સંસારનું વર્તમાન સુખ પણ ડહોળી નાખવું. વધુ વિવાદ કરવાથી સંસારનું વર્તમાન સુખ પણ કદાચ ડહોળાઈ જાય એવી ભીતી હોવા છતાં વીરેન્દ્ર બોલ્યો : ‘સુનીતા, તારી ઉંમર લગભગ ચોત્રીસ થઈ ગઈ છે. મને પણ ચાળીસ થયા. હવે મોટી ઉંમરે જો સંતાન થાય તો એના ઉછેર માટે આપણી પાસે સમય ઓછો રહી જાય.’
‘નથીંગ ડુઈંગ !’ કહેતા સુનીતાએ મોં ફેરવી લીધું. જો કે સુનીતા સમજતી હતી કે વીરેન્દ્રની દલીલમાં જે તર્ક છે એ ધ્યાનમાં લેવા જેવો તો હતો જ. પૂરા બે-ત્રણ દિવસ એણે વીરેન્દ્રના આ તર્કના બંને પાસાં વિચારી જોયા પણ, એની નજર સામે જે ઉજ્જ્વળ કારકિર્દી ફેલાયેલી હતી એના આકર્ષણથી એ છૂટી શકતી નહોતી. ઓફિસમાં કામ તો એ નિયમિત કરતી હતી, પણ ઘરમાં એનું ચિત્ત ચોંટતું નહોતું.

કોઈને કોઈ બહાને વીરેન્દ્ર, એના મન ઉપરનો બોજ હટાવીને એને મનાવી લેવા માગતો હતો. રોજ કંઈ ને કંઈ દલીલો થતી અને રોજ વાત હરીફરીને સુનીતાના અંતિમ નિર્ણય પાસે આવીને અટકી જતી : ‘ના… હું મા બનવા માગતી નથી.’ પણ હવે વધારે સમય અનિર્ણિત અવસ્થામાં જવા દેવો સુનીતાને સ્વાસ્થ્યની દષ્ટિએ પરવડે એમ નહોતું. એ જાણતી હતી કે હવે મોડું કરવાથી નાહક ગુંચવાડો પેદા થશે. પોતાના જ ઉપસી રહેલા પેટ ઉપર એ ક્યારેક મધરાતે કે સ્નાન કરતી વેળાએ બાથરૂમના એકાંતમાં હાથ ફેરવી લેતી હતી. કોણ જાણે કેમ એની આંગળીઓને ત્યારે કશીક વિચિત્ર સંવેદના પણ થતી હતી. ક્યારેક એવું પણ લાગતું કે અંદરથી કશોક ધબકાર પણ સંભળાય છે. એ અંગારાનો સ્પર્શ થયો હોય એમ હાથ પાછો ખેંચી લેતી હતી.

એવામાં એક એવી અણધારી ઘટના બની કે સુનીતા દ્વિધામાં મૂકાઈ ગઈ. આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે સાત દિવસનો એક સેમીનાર જીનીવામાં યોજાઈ રહ્યો હતો. આ સેમીનારમાં જુદા જુદા દેશની પચાસેક જેટલી કંપનીના એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટરો ભાગ લેવાના હતા. સુનીતાની કંપનીના ઈ.ડી. પણ આ સેમીનાર માટે કંપની તરફથી નિયુક્ત થયા હતા. કાર્યક્રમ બધો ગોઠવાઈ ગયો હતો ત્યાં અચાનક છેલ્લી ઘડીએ ઈ.ડી.નું સ્વાસ્થ્ય લથડી ગયું. આમેય એમની ઉંમર થઈ ગઈ હતી અને ત્રણેક વરસ પછી તો નિવૃત્ત થવાના હતા. કંપનીએ જ્યારે જાણ્યું કે આ ઈ.ડી. હવે જીનીવા જઈ શકે એમ નથી ત્યારે ચેરમેનની ખાસ ભલામણથી એમની જગાએ જનરલ મેનેજર સુનીતાને એમણે મોકલવાનું ઠરાવ્યું. જીનીવા જવાની સુનીતાને કોઈ નવાઈ નહોતી પણ આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદમાં જે નવા પરિચયો થાય એનાથી નવી નિયુક્તિ માટે પણ તક વધી જાય એમ હતું. એટલું જ નહિ, કંપનીએ પોતાને ઈ.ડી.ની જગાએ વરણી કરીને મોકલવાનું ઠરાવ્યું. એનો સંકેત પણ સાફ હતો. ત્રણ વરસ પછી જ્યારે આ ઈ.ડી. નિવૃત્ત થાય ત્યારે એ હોદ્દા ઉપર સુનીતા નિયુક્ત થાય એવો સંભવ વધી જતો હતો. પણ એનાથી એક મુશ્કેલી પણ પેદા થતી હતી. સુનીતા વહેલી તકે ગર્ભપાત કરાવી લેવા માગતી હતી. જો એ જીનીવા જાય તો આ તારીખ થોડીક વધુ લંબાઈ જાય. એ જાણતી હતી કે આમાં જેટલું વહેલું થઈ શકે એટલું વધુ સુરક્ષિત હતું. જો કે થોડા દિવસ એ મોડું કરે – એટલે કે જીનીવા જવાનો આ પ્રસ્તાવ સ્વીકારે તો – એનાથી ગર્ભપાત કંઈ જોખમી નહોતો થઈ જતો. એણે બધા પાસાં વિચારી જોયાં. ગર્ભપાત તત્કાલ કરાવવાને બદલે ભલે થોડુંક મોડું થાય પણ આ જીનીવા પરિષદમાં જવાથી તો ત્રણ વરસ પછી ઈ.ડી. તરીકે નિયુક્ત થવાની તક વધુ ઉજળી બની જતી હતી. સુનીતાએ આ તક ઝડપી લેવાનું નક્કી કર્યું.

વીરેન્દ્રે તો સુનીતાના આ વિચારને મનોમન વધાવી જ લીધો. થોડોક સમય વધુ મળી જાય તો બનવાજોગ હતું કે સુનીતાનો નિર્ણય બદલાય પણ ખરો. પણ વીરેન્દ્ર એની આ ધારણામાં સાવ ખોટો પડ્યો. સુનીતા જીનીવા પરિષદમાં ગઈ અને પાછી પણ આવી ગઈ. એણે હવે આખરી અને મક્કમ નિર્ણય કરી લીધો હતો. વીરેન્દ્રની કોઈ વાત એણે કાને ધરી નહીં. જીનીવા પરિષદમાં એણે જે દેખાવ કર્યો હતો એનાથી એ ખુશખુશાલ થઈ ગઈ હતી. એના આ દેખાવને પરિષદમાં સહુએ વખાણ્યો પણ હતો એટલે એને હવે ગળા સુધી વિશ્વાસ પેદા થયો હતો કે, આવી કેરિયરના ભોગે અત્યારે એ બાળકને જન્મ આપે એ તો નરી મૂર્ખતા જ હતી. આવીને તરત જ બીજા દિવસે એણે ગાયનેક પાસે જઈને ગર્ભપાત માટેની તારીખ અને સમય મેળવી લીધા. એ જ રાત્રે એણે વીરેન્દ્રને પણ આ માહિતી આપી દીધી. વીરેન્દ્ર માટે હવે બીજો કોઈ વિકલ્પ નહોતો. સુનિતા સાથે એ પણ નર્સિંગ હોમમાં ગયો. નક્કી થયા મુજબ ડોક્ટરે ફરી એકવાર પૂર્વ પરીક્ષણો કર્યા. જરૂરી કેસ પેપરો ઉપર સુનીતાની સહી કરાવી અને પછી એને ઓપરેશન થીયેટરમાં લેબર રૂમના ટેબલ પર સુવડાવી દીધી.

ગર્ભસ્થ શિશુને બધું ભારે અજાણ્યું અજાણ્યું લાગતું હતું. જે પૃથ્વી ઉપર શ્વાસ લેવા એ પોતાના દેહનું ઘડતર કરી રહ્યું હતું એ પૃથ્વી કેવી હશે એ જોવાની એને જિજ્ઞાસા હતી. માતાના ગર્ભમાં ઘોર અંધકાર હતો અને આ અંધકાર વચ્ચેથી એ પૃથ્વીના પ્રકાશની પ્રતીક્ષા કરી રહ્યું હતું. એ જનેતાનો ચહેરો કેવો સુંદર હશે એ જોવાની એને ઉત્કંઠા થતી હતી. જનેતા જ્યારે પોતાના પેટ ઉપર હાથ ફેરવીને ગર્ભસ્થ શિશુના અસ્તિત્વને ચકાસતી હતી ત્યારે, આ શિશુને ભારે સરસ સરસ લાગતું હતું. પોચું પોચું, હુંફાળું હુંફાળું, આંખ મીંચીને માણ્યા કરવાનું મન થાય એવું કશુંક સંવેદન, એના ગોળ ગોળ વીંટાયેલા અસ્તિત્વની આરપાર ઊતરી જતું હતું. લેબર રૂમના ટેબલ ઉપર સુનીતાને સુવડાવી અને ડોક્ટરે એના વસ્ત્રો ખસેડીને ગર્ભસ્થ શિશુના ચોક્કસ કેન્દ્રને તપાસવા માટે આંગળીઓ ફેરવવા માંડી ત્યારે, આ શિશુ ધ્રૂજી ઊઠ્યું. આવા કોઈ સ્પર્શની તો એને કલ્પના જ નહોતી. સુનીતાની આંગળીઓનો સ્પર્શ એ ઓળખતું હતું. આ સ્પર્શમાં સુંવાળી સંવેદનાઓ સાથે ભલે ભયનો ઓથાર પણ હતો, પણ ગાયનેકની આંગળીઓના સ્પર્શમાં તો જાણે કોઈક રાક્ષસી સંવેદનાનો આવિર્ભાવ થતો હોય એમ શિશુ ધ્રૂજી ઊઠ્યું. એને થયું સ્પર્શ આવો પણ હોઈ શકે ? આંગળીઓના આ સ્પર્શે જ્યારે ઈન્જેકશનની સીરીન્જમાં દવાઓ ભરવા માંડી ત્યારે શિશુના અંતરમાંથી ચિત્કાર ઊઠ્યો – નહિ, નહિ મારે બહાર આવવું છે. આ અંધકાર વળોટીને પ્રકાશને પામવો છે. મને આવવા દો ! મને આવવા દો !

સુનીતા શાંતિથી સૂતી હતી. એના પેટ અને પગ પાસે ડૉક્ટરે કશીક દવાઓ લગાડી. દવાઓની આ શીતળતા સુદ્ધાં ગર્ભસ્થ શિશુને જાણે દઝાડી ગઈ. એણે બેબાકળા થઈને ચીસ પાડી : ‘હે કૃષ્ણ, હે ગોવિંદ, હે મુરારિ ! મને બચાવી લ્યો, મારે બહાર આવવું છે !’ સોનાની દ્વારકાના રાજમહેલમાં ચંદનકાષ્ઠના પલંગમાં સવામણ મશરૂની તળાઈમાં વામકુક્ષી કરી રહેલા દ્વારકાધીશની નીંદર ઊડી ગઈ. એમના કાને લેબર રૂમમાં સૂતેલી સુનીતાના ગર્ભમાં આક્રંદ કરી રહેલા શિશુનું કરુણ રૂદન પડ્યું. એમને પરીક્ષિત યાદ આવ્યો, ઉત્તરા યાદ આવી, કુંતી યાદ આવી. અશ્વત્થામાએ ઉત્તરાના ગર્ભમાં રહેલા પરીક્ષિતનું દહન કર્યું ત્યારે આવું આક્રંદ એમણે સાંભળ્યું હતું. દ્વારકાધીશ સફાળા ઊઠી ગયા. રુકમિણી, સત્યભામા, જાંબુવતી કોઈ કંઈ પૂછે એ પહેલાં જ બાજઠ ઉપર સ્થિત સુદર્શનચક્રને જમણા હાથમાં ગ્રહીને દ્વારકાધીશે દોટ મૂકી. આક્રંદ કરતી ઉત્તરાનું રૂદન એમને હચમચાવી રહ્યું હતું. બેબાકળી થઈ ગયેલી કુંતીની વ્યથા એમનાથી વીસરાતી નહોતી. રાક્ષસ બનેલા બ્રાહ્મણ અશ્વત્થામાને મણિ વિહોણ કર્યા પછી જો પરીક્ષિતનું રક્ષણ પોતે ન કરી શકે તો – સત્ય ક્યાં ? ઋત કહીં ? પ્રકૃતિક્રમો ક્યાં ?

નર્સિંગ હોમના લેબર રૂમમાં ગાયનેક પૂરી તૈયારી સાથે સજ્જ થઈ ચૂક્યાં હતાં. સુનીતા માટે હવે ઉજ્જવળ કારકિર્દીના માર્ગે પથરાયેલા કંટકો દૂર થઈ રહ્યા હતા. બસ ઘડી બે ઘડીની વાર હતી. ડોક્ટરના ઈન્જેકશનની સોય અંદર દાખલ થાય એટલી જ વાર !
‘પ્રભુ !’ માતાના ગર્ભમાં રહેલા શિશુએ માતના દેહની આરપાર જોયું. દ્વારકાધીશ ત્યાં સુદર્શનચક્ર ધારીને ઊભા હતા. શિશુના અંતરમાં પરમ હાશકારો થયો. હાશ ! પ્રભુ પધાર્યા, હવે હું સુરક્ષિત છું, પરીક્ષિતની જેમ જ !
‘ડૉક્ટર’ અચાનક સુનીતાએ પૂછ્યું : ‘આવતીકાલે મારાથી ઓફિસે તો જઈ શકાશે ને ? કાલે એક અર્જન્ટ અને ઈમ્પોર્ટન્ટ મીટિંગ છે, બે દિવસ પછી કદાચ મારે પેરીસ પણ જવું પડે.’
‘ઓહ સ્યોર.’ ડોક્ટરે અભયવચન આપ્યું, ‘યુ વીલ બી ક્વાઈટ નોરમલ વિધિન એ કપલ ઓફ અવર્સ.’
‘હાશ. તો તો સારું !’ સુનીતાએ હાશકારો અનુભવ્યો, ‘હવે ઝટ કરો એટલે જલદી ફ્રી થઈ જવાય.’ સુદર્શન ચક્ર હાથમાં ધરીને ઊભેલા દ્વારકાધીશ સ્તબ્ધ થઈ ગયા. અશ્વત્થામાના મસ્તક ઉપરથી રમતા રમતા મણિ ઉતારી લેનારા દ્વારકાધીશે આ ગાયનેકના ઈન્જેકશન પાસે પોતાના હથિયારો હેઠાં રાખી દીધા. એમણે મસ્તક ઢાળી દીધું.
‘આ શું પ્રભુ ?’ ગર્ભસ્થ શિશુના હોશકોશ ઊડી ગયા. એનો અવાજ ફાટી ગયો, ‘પરીક્ષિતનું રક્ષણ કરનારા આપ સ્વયં હથિયાર હેઠા નાખી દો છો ?’
‘હા વત્સ !’ દ્વારકાધીશે હોઠ ફફડાવ્યા, ‘પરીક્ષિતનો ઉગાર હું કરી શક્યો હતો, પણ તારો નહિ થઈ શકે !’
‘પણ….. પણ એવું શા માટે પ્રભુ ?’
‘કારણ કે પરીક્ષિતને ઉગારવામાં હું તો નિમિત્ત બન્યો હતો પુત્ર ! ઉત્તરાના આક્રંદે એને બચાવ્યો હતો. અહીં સ્વયં ઉત્તરા, અશ્વત્થામાનું બ્રહ્માસ્ત્ર બનીને તને વીંધી રહી છે વત્સ !’ કહેતાં દ્વારકાધીશે મોં ફેરવી લીધું.

ડોક્ટરે ઈન્જેકશનની સોય સુનીતાના દેહમાં દાખલ કરી દીધી. શિશુનું આક્રંદ હવે થંભી ગયું હતું. સુનીતાના બે પગ વચ્ચેથી રક્તની ધારા વહેવા માંડી હતી.

Print This Article Print This Article ·  Save this article As PDF

  « Previous મુચુકુન્દની કથા – શ્રીમદ ભાગવત મહાપુરાણ
અમીઝરણાં – સં. રમેશ સંઘવી Next »   

37 પ્રતિભાવો : ઉત્તરા ! – દિનકર જોષી

  1. ખુબ જ હ્રદયદ્રાવકા વાર્તા

  2. Mital Parmar says:

    હ્રદય સ્પર્શિ……..

  3. Vaishali Maheshwari says:

    Very sensitive and emotional story.

    There are so many women like Sunita who believe in establishing their careers only at the cost of family life. If Sunita was so strong on giving importance to her career, then she could have taken some precautions to avoid taking cruel decision of abortion. It is true but strange to believe that women also do not understand the feelings of child that is taking shape and waiting to come out of her mother’s womb and see the world.

    Mr. Dinkar Joshi has described the story very well, specially the paragraph that mentions these sentences: આંગળીઓના આ સ્પર્શે જ્યારે ઈન્જેકશનની સીરીન્જમાં દવાઓ ભરવા માંડી ત્યારે શિશુના અંતરમાંથી ચિત્કાર ઊઠ્યો – નહિ, નહિ મારે બહાર આવવું છે. આ અંધકાર વળોટીને પ્રકાશને પામવો છે. મને આવવા દો ! મને આવવા દો ! is a very emotional and beautifully written paragraph.

    Thank you Author for passing a noble message about abortion crime through this story.

    • Moxesh Shah says:

      Respected Madam,
      Very smartly (I don’t know whether innocently or intentionaly) tried to change the meaning of the “Heart” of the story. Here, story is not only for abortion crime but “the story is about how one woman can also do a crime of abortion only and only for her career”.

  4. ખરેખર, બહુ જ સંવેદનશીલ કૃતિ છે, અને દરેકે આમાં થી જે સંવેદનશીલ ભાગ ને સમજવો જરુરી છે.

  5. Ashok Jani says:

    નર નારી ની સમાનતા નો આધુનિક પવન આ રીતે આજની ઉત્ત્રરાને આટલી નિર્દય થવા પ્રેરે એ આજ્ નુ નગ્ન સત્ય છે, આમાં કોને દોષ દેવો ??!!!!!!!! લેખકે પણ કોઇ જાતની ટીપ્પ્ણ વિના આપણા પર જ છોડ્યું છે…….

  6. કુણાલ says:

    looks like it’s been posted earlier as well … !! …

    nice one though

  7. સુનિતા જેવા સ્વભાવ વાળિ સ્ત્રિ એ લગ્ન જ ન કરવા જોઇએ……આવતા બાળક ને ન સ્વિકાર્વુ એ તો મોટા મા મોટૂ પાપ કહેવાય જેના ભાગિદાર બન્ને પતિ પત્નિ ગણિ શકાય….

  8. hiral says:

    career is for life but life is not for career…..

  9. HEMANT SHAH says:

    હદય હચમચાવી મુક્યુ . અત્યન્ત કરુણાદાયક વાર્તા

  10. Moxesh Shah says:

    હજુ ગઈ કાલે જ ગુજરાતી મૂવી “બેટર હાફ” જોયુ અને આજે આ વાર્તા વાચવા મળી. What a Coincidence!!!!!
    I recommond to see this movie by one and all (I had seen any Gujarati Movie after almost 25 to 30 years but not disappointed. It’s claimed that this Gujarati movie will bring audience to Multiplexe theaters. The theam of the movie or story line is almost same as per story above and it is about the present scenario of middle class couple, where both husband and wife are working. Not only that, many other sensitive issues are also touched very cleverly. As per my personal opinion, the treatment is not of the same class as that for any Hindi movie but the storyline and message is very strong. After long time a very jenuine try has been done and I can say that the future for Gujarati movie is still alive.)

    Well done Mrugeshbhai. I think you had sincearly considered my request and now giving equal importance to such stories also.

    Lifestyle has changed with the time and consequently the problems of the society has also changed. Necessities, requirements, values, feelings, facilities everything has changed. As said, every coin has two sides and hence it goes for society and inherent chages with time also. This story (along with the movie – Better Half) has also thrown the light on one such black side of so called progress.

    Everybody has to think sincerely with open mind and take their own judicious decision. Otherwise, it is very easy to blame the other and play with feelings.

  11. stop abortion, we are still human being, don’t turn your self into devil.

  12. આ સુઁદર વાર્તા અહેીઁ પણ પ્રગટ કરવા માટે મૃગેશભાઈનો આભાર !

  13. Sapan Shah says:

    ખરેખર સવેદનશીલ વાર્તા …..

    “જે પોશતુ, તે મારતુ ” …..એમા ખુદ જગતનારાય્ણ પણ કઈ ના કરી શકે…..

  14. Chetan Tataria (ચેતન ટાટારીયા) says:

    શ્રી દિનકરભાઈ,

    ખુબજ સુંદર અને સંવેદનશીલ વાત. વાચીને રુવાડા ઉભા થઈ ગયા. વાચીને ઘણા બધા પ્રશ્ન ઉભા થઈ ગયા.
    આજની આધુનિક નારી પુરુષ સમોવડી બનવાની હોડમા અને કારકીર્દી ઘડવામા એટલી બધી વ્યસ્ત થઈ ગઈ છે કે જે સફળતા ની ઝંખના સેવે છે એ મેળવવુ એની માટે જરુરી છે પણ કઈ કિમંતે?
    એક અંકુર જે એના ઉદરમા આકાર પામી રહ્યુ છે તેની એક ઝાટકે હત્યા કરવા જેટલી નિર્દય કેવી રીતે બની શકે એક સ્ત્રી?
    અને પુછો એવી સ્ત્રીને જેના લગ્નના ૫-૧૦ વર્ષ પછી પણ પારણુ નથી બંધાતુ અને માતૃત્વ માટે ઝંખે છે.
    અને આજે ભગવાને જે આશિર્વાદ આપ્યા અને માગ્યા વગર બાળક આપ્યુ કદાચ એની એને કદર ના કરી અને ગર્ભપાત જેવુ અમાનવીય કૃત્ય કર્યુ. પણ ૫ વર્ષ પછી જ્યાર એને ખરેખર બાળકની ઝ્ંખના હશે પણ એ વખતે જો એ ગર્ભ ધારણ ન કરી શકે તો? પછી તો ગમે તેટલી બાધા-આખડી રાખે, વ્રત કરે પણ તોય એને એ સુખ પ્રાપ્ત ન થાય ત્યારે એને એની એ ભુલ નો અહેસાસ થાય પણ કદાચ બહુ મોડુ થઈ ગયુ હશે. એ વખતે સફળતાની ઊંચાઈ પર બેઠી હશે પણ એ એકલી જ હશે
    બહુજ સંવેદનસશીલ વિષય…

  15. Nilesh says:

    this is a lesson for me , i always think i don’t want kids , i have recently got married and told my wife that we don’t want kids for next 10 years after reading this i will change my mind now ..such a amazing story …Great lesson 🙂

  16. Sonia says:

    મારું આખુ અસ્તિત્વ હચમચી ગયું….મને આશા હતી કે સુનિતા નું મન છેલ્લી ઘડી એ બદલાઈ જશે….પણ…

    • trupti says:

      સોનિયા,

      મને પણ તમને જે વિચાર આવ્યો તેજ વિચાર આવ્યો હતો. કારણ મારા મતે, એક સ્ત્રી આટલી કઠોર કેવી રિતે થઈ શકે? અને તે પણ જ્યારે પોતાના બાળકનો પ્રશ્ન હોય ત્યારે તો ખાસ.તમે બાળક ન થાય એવો વિચાર તો હજી કરી શકો પણ ગર્ભપાત? એ તો જરાપણ નહીં મે તો એવા પણ કિસ્સા વાંચ્યા છે અને સાંભળયા છે કે સોનોગ્રાફિ ના રિપોર્ટ મા જો ખોડ-ખાપણ વાળુ બાળક હોય તો પણ તેનો નિકાલ કરતા મા અચકાય છે અને ઘણા કિસ્સા મા જો પતિની આવા બાળક માટે સંમતી નહોય તો સ્ત્રી પોતાના પતિ ને છોડતા પણ અચકાતી નથી. સુનિતા નુ પગલુ બરાબર નથી. જો તેને બાળક જોઈતુ નહતુ તો તેને પહેલે થી પ્રિકોસન લેવા જોઈતા હતા પણ એક વાર બાળક મા ના પેટ મા આકાર લઈ લે પછી ગર્ભપાત એક ખુનથી ઓછો સંગિન ગુનો નથી.
      કેરીયર કોને માટે? કમાયેલુ ધન અને ઈજ્જ્ત કોને માટે? જો આપણુ કમાયેલુ આપણા પછી કોઈ ભોગવવાપાળુ ન હોયતો તેને કમાવવાનો શું મતલબ? આપણે શું એટલા બધા સ્વાર્થી છીએ કે આપણે ફક્ત આપણા માટે જ જીવવાનુ?

      • Sonali says:

        તૃપ્તિ,

        ઍક્દુમ સાચિ વાત છે
        આ હદ સુધી સ્વાર્થિ થવુ અને એ પણ ૧ મા એ…
        કરેલા કર્મો ના ફળ કોઇ જનમ મા તો ભોગવવા જ પડ્શે

  17. Rupa says:

    ufffffffffffffffff,heart breaking story, i thought sunita will change her mind in the end……….but i just cannot understand how a woman can go to such an extent just for carrier or anything else…….

    well but i would also say, which none of the readers have mentioned that…….how can Virendra be so quiet, he just took the way sunita wanted, i think, if rightly handled he would have been able to stop her…………….it was his child too…..and could have fighted for its existence…………..

    “virendra pase ha ve koi bijo vikalp nahoto” oh……… sounds really helpless, i think he could have managed to save the child……………though sunita is at fault, but virendra also is at fault………

  18. Amee Chitalia says:

    Excellent story!!!

    I also had a bright career in BPO but when my husband was eager to have child after 1 year of our marriage, I gave up my career for few years. Now I am mother of 2 year old son and so happy to have a kid.

    Just think for a while that If u work for say 30 years in your entire life, what difference does it make to allot 4-5 years for your own child? Once you reject this beautiful gift god then you won’t get it as easily as you think…….

  19. Urvi pathak says:

    આજે હું સૌ પ્રથમ મા છુ પછી પ્રોજેક્ટ મેનેજર……..
    આજે પ્રથમ મા છુ પછી એક કલાકાર……
    આજે હું પ્રથમ મા છુ અને પછી પત્ની અને વહુ….. બાકી બધુ છું

    આજે ને હમેશ આજ પછી હું મા છુ અને પછી ઉર્વી

    ૩ વર્ષની થોડી સમજણી થઈ ત્યારની મા જ છુ કારણકે મોટી બહેન છું
    કદાચ જન્મી ત્યારની મા જ હોઈશ કેમકે નાનુ બાળક જોઈ કશુંક અનુભવું છુ.

    એક નવા બાળકના સર્જનથી વિશેષ બીજુ કયું સર્જન હોય ?
    જેણે પોતાના નવજાત બાળકને પ્રથમવાર હાથમાં લીધુ છે એ જ એ વાત જાણે! એ ક્ષણ યાદ કરતાં આજે પણ સ્વર્ગીય આનંદ મળે છે.

    માતૃત્વ બંધન નથી પણ જીવનની અનિવાર્ય સર્વ શ્રેષ્ઠ અને સૌથી વધુ સંતોષ અને આનંદ આપતી અવસ્થા છે. આજે મા બની પછી પણ આ આકાશ ખુલ્લુ છે. સર્વ સ્થાને શ્રેષ્ઠ બનવાનુ સ્વપ્ન આજે પણ આંખમાં છે. આજે પણ સફળાની ઉડાન ચાલુ છે મારી બે દીકરીઓ સાથે. જેને સાથે લઈને ઊડું છું

    મા બનવુ આંકડાશાસ્ત્રને અનુલક્ષી અતિ સામાન્ય પ્રક્રિયા છે. ૯૫% ત્રીસી વટાવેલી સ્ત્રી મા છે.

    પણ જે મા છે એને જે ખબર છે તે કેટલી અસામાન્ય છે.

    હુ અસામાન્ય ત્યારે છુ જ્યારે મા છું
    ——————————————-

    • hiral says:

      nice to read yr emotions on motherhood

    • Moxesh Shah says:

      ઊર્વિબેન,
      પુત્ર ના લગ્ન પછી પણ તમે મા જ બની રહો અને સાસુ મા પરિવર્તિત ના થઈ જાઓ, તેવી પ્રભુ ને પ્રાર્થના.
      એક વહુ ની સાસુ, પુત્ર ની મા નથી રહી સકતી અને આડકતરી રીતે પુત્ર ના જ જીવનમા ઝન્ઝાવાત સર્જે છે.

      • Urvi pathak says:

        મોક્ષેશભાઈ,

        નસીબદાર છું દીકરો જ નથી. મારે બે અનમોલ દીકરીઓ છે.

        મા સુધીની પદવી થી ખુશ છું કોઈ વહુ માટે મા આગળ “સાસુ” નો ભારેખમ ભાર નથી બનવાની….

        વહુની સાસુ મા બનવાની પદવીમાંથી મુક્ત છું

        બાકી આ વાત ખૂબ યાદ રાખવા જેવી છે.

        • trupti says:

          ઉર્વિબહેન,

          તમે સાચ્ચી વાત કરી કે ” મા સુધીની પદવી થી ખુશ છું કોઈ વહુ માટે મા આગળ “સાસુ” નો ભારેખમ ભાર નથી બનવાની’ પણ આજ કાલ તો દિકરી ની મા પણ સાસુ બની દિકરી અને તેના પતિની જીદગી ખરાબ કરે છે. આડીતેડી વાતો કરી અને દિકરી ને ચઢાવવાનુ કામ કરે છે અને દિકરી ના સંસાર મા આગ ચાંપતા અચકાતી નથી..
          Thanks to Ekta Kappor and her rediculious TV serials!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

          • જગત દવે says:

            બહું જ રસ-પ્રદ સંવાદો….ભારતની ‘આધુનિકાઓ’ નાં બદલાતા વિચારોનો પડઘો પડે છે તેમાં. Keep it up and spread it around.

            ઊર્વીબેનની એ લાગણી કે…..”કદાચ જન્મી ત્યારની મા જ હોઈશ કેમકે નાનુ બાળક જોઈ કશુંક અનુભવું છુ” વાંચીને મારી ૮ વર્ષની દિકરીએ બે દિવસ પહેલાં જ પુછેલો સવાલ યાદ આવી ગયો…..મને કહે…..”પપ્પા બધી જ ગર્લ્સનાં પેટમાં ભગવાન તે જન્મે ત્યારે જ નાના-બાઉ નું ‘બટન’ મુકી દેતાં હશે????”

            એ જ ફિલોસોફી બાળકનાં સરળ શબ્દોમાં…….

  20. Nalini Desai says:

    દિનકર ભાઈ ની કથા નુ નાટ્ય રુપાન્તર દીકરી બચાવો આન્દોલન મા નાટક સ્વરુપે ભજવાય તો ખુબ ઊપયોગી નીવડે એવી ધારણા છે. ઍવો પ્રયાસ થોડા પણ શિશુ ને બચાવી શકે તો પ્રયાસ ધન્ય થાય.

  21. જબરદસ્ત
    દિલધડક
    જો આ વાર્તા ના વાંચી હોત તો અફસોસ રહી જાત
    છેલ્લે શિશુ અને દ્વારિકાધીશ નો સંવાદ જોરદાર છે

  22. Neekita says:

    કોઇના પતિને એવું જ જોઇતું હોય તો ? પુરુષ ગર્ભવતો થઇ શકે છે – પણ નારી શરીર એના માટે બન્યું છે તો આ તો સ્ત્રી પર જ વધારે આવે. ટેકનોલોજી મદદ માટે છે – પણ આ તો વારતા છે – સ્ત્રી પુરુષ ના સંબંધોમાં ઘણી જટિલતાઓ છે.

  23. જિજ્ઞેશ શનિશ્વરા says:

    ગર્ભપાતને બધા અલગ અલગ દ્રષ્ટિકોણથી જુએ છે. પણ ગર્ભસ્થ શિશુના દ્રષ્ટિકોણથી જોવાનો અને વિચારવાનો મોકો પહેલીવાર શ્રી દિનકરભાઇએ આપ્યો. વાંચીને સ્તબ્ધ થઈ જવાયું. બેચેન કરી મુકે એવી વાર્તા. સુનીતા જેવા લોકો દયાને પાત્ર છે. આ જ સાઈટ પરથી શ્રી ગુણવંત શાહના એક લેખનો અંતિમ ફકરો અહીં મુકવો ગમશે.

    હર્બાર્ટ સ્પેન્સર જેવા ચિંતકના જીવનમાં બનેલો સાચો પ્રસંગ છે. એ પરણેલો ન હતો. પાછલી ઉંમરે એક ચાહકે એના ખોળામાં, એણે ફિલસૂફિ પર લખેલા અઢાર ગ્રંથો મૂકી દીધા. સ્પેન્સર વિચારમાં પડી ગયો અને હળવો નિ:શ્વાસ નાખીને એણે પેલા ચાહકને કહ્યું : ‘કાશ, આ ગ્રંથોની જગ્યાએ આજે મારા ખોળામાં મારો પૌત્ર હોત તો !’

  24. Ashish Dave, Sunnyvale, Califronia says:

    મધર ટેરેસાની એક વાત યાદ આવે છે… જો મા પોતે જો પોતાના બાળકનો જીવ લઈ શકે તો પછી આ દુનિયામા કોઈ કોઈને કહિ કેવી રીતે શકે કે ખુનામરકી પાપ છે.

    Ashish Dave

  25. Nikhil Desai says:

    I can’t Understand why GOD is helpless

  26. Bharat says:

    જયારથી નારી આવી ઉતરા બની ગઇ છે !
    ત્યારથી અભિમન્યુ નુ અવતરણ અટકી ગયુ છે

  27. Bhavna says:

    ખુબ જ હ્રદયદ્રાવકા વાર્તા!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
    Really heart touching story

  28. reema says:

    when a woman become most strongest ?
    when she became mother
    as a mother woman become most strongest in world
    because a mother can do any thing for her child
    so, never say no for motherhood.

નોંધ :

એક વર્ષ અગાઉ પ્રકાશિત થયેલા લેખો પર પ્રતિભાવ મૂકી શકાશે નહીં, જેની નોંધ લેવા વિનંતી.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.